Η μανία με τις επενδύσεις και το ροκανισμα των οικογενειακων προυπολογισμων.

Το κάλεσμα για περισσότερες επενδύσεις επιφανειακά είναι πάντα ελκυστικό

του Ντάνιελ Γκρος

Το μάντρα των Βρυξελλών και όλης της Ευρώπης σήμερα είναι ότι οι επενδύσεις είναι το κλειδί για την οικονομική ανάκαμψη.

Ο κεντρικός άξονας της οικονομικής στρατηγικής της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι το σχέδιο για την αύξηση των επενδύσεων κατά € 315 δισεκατομμύρια (390 εκατομμύρια δολάρια) για τα επόμενα τρία χρόνια, που παρουσίασε πρόσφατα. Αλλά η πρόταση της Επιτροπής είναι λανθασμένη, τόσο όσον αφορά την έμφαση που δίνεται στις επενδύσεις, όσο και την προτεινόμενη διάρθρωση της χρηματοδότησής της.

Με την ευρωζώνη να έχει κολλήσει σε μια φαινομενικά ατελείωτη ύφεση, η ιδέα ότι οι επενδύσεις που προωθούν την ανάπτυξη είναι ζωτικής σημασίας για μια βιώσιμη ανάκαμψη έχει ριζώσει στον δημόσιο διάλογο
Το σχέδιο της Επιτροπής, μια πρωτοβουλία που φέρε την υπογραφή του προέδρου Ζαν Κλοντ Γιούνκερ στην αρχή της θητείας του, δεν προκαλεί καμία έκπληξη. Με την ευρωζώνη να έχει κολλήσει σε μια φαινομενικά ατελείωτη ύφεση, η ιδέα ότι οι επενδύσεις που προωθούν την ανάπτυξη είναι ζωτικής σημασίας για μια βιώσιμη ανάκαμψη έχει ριζώσει στον δημόσιο διάλογο. Η βασική υπόθεση είναι ότι περισσότερες επενδύσεις είναι πάντα καλύτερες, επειδή αυξάνουν το απόθεμα κεφαλαίου και, κατά συνέπεια, την παραγωγή. Αυτό δεν συμβαίνει απαραιτήτως στην Ευρώπη αυτή τη στιγμή. Οι Αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης (και πολλοί άλλοι) υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη – ιδιαίτερα η ευρωζώνη – πάσχει από «επενδυτικό κενό». Απόδειξη υποτίθεται ότι είναι το ετήσιο έλλειμμα 400 δισεκατομμυρίων ευρώ σε σχέση με το 2007.

Αλλά η σύγκριση είναι παραπλανητική, διότι το 2007 ήταν η κορύφωση της πιστωτικής φούσκας που οδήγησε σε πολύ σπάταλες επενδύσεις. Η Επιτροπή αναγνωρίζει το γεγονός αυτό στα υποστηρικτικά έγγραφα του πακέτου Γιούνκερ, στα οποία υποστηρίζει ότι τα χρόνια πριν την πιστωτική έκρηξη θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως σημείο αναφοράς για τα επιθυμητά επίπεδα επενδύσεων σήμερα. Σύμφωνα με το μέτρο αυτό, το χάσμα των επενδύσεων υπολογίζεται στο μισό.

Δυστυχώς, ακόμα και τα έτη πριν της ραγδαίας ανάπτυξης δεν είναι ένας καλός οδηγός για την ευρωπαϊκή οικονομία του σήμερα, γιατί κάτι έχει αλλάξει, κάτι θεμελιώδες πιο γρήγορα από ό,τι συνήθως αναγνωρίζεται: οι δημογραφικές τάσεις της Ευρώπης.

Ο εργαζόμενος πληθυσμός της ευρωζώνης αυξανόταν μέχρι το 2005, αλλά θα αρχίσει να μειώνεται από το 2015 και μετά
Ο εργαζόμενος πληθυσμός της ευρωζώνης αυξανόταν μέχρι το 2005, αλλά θα αρχίσει να μειώνεται από το 2015 και μετά. Δεδομένου ότι η παραγωγικότητα δεν αυξάνεται, λιγότεροι εργαζόμενοι σημαίνουν δυνητικά σημαντικά χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης. Και χαμηλότερος ρυθμός ανάπτυξης σημαίνει ότι λιγότερες επενδύσεις είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της αναλογίας κεφαλαίου / παραγωγής. Αν η ευρωζώνη διατηρούσε το ποσοστό επενδύσεων στα επίπεδα των ετών της ραγδαίας ανάπτυξης, σύντομα θα υπήρχε πολύ περισσότερο κεφάλαιο σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας. Θα μπορούσε κανείς να μπει στον πειρασμό να πει: Και λοιπόν; Περισσότερο κεφάλαιο είναι πάντα καλό.

Όμως ολοένα κι αυξανόμενο μετοχικό κεφαλαίο σε σχέση με την παραγωγή, σημαίνει όλο και μικρότερες αποδόσεις των κεφαλαίων και, επομένως, όλο και περισσότερα μη-εξυπηρετούμενα δάνεια στον τραπεζικό τομέα, με την πάροδο του χρόνου. Με δεδομένη την αδύναμη κατάσταση του τραπεζικού συστήματος της Ευρώπης, συγκεντρώνοντας πάρα πολλά κεφάλαια δεν είναι μια πολυτέλεια που η ΕΕ μπορεί να αντέξει οικονομικά.

Αφήνοντας στην άκρη το κατά πόσον περισσότερο είναι πάντα καλύτερο, τι μπορεί το σχέδιο του Γιούνκερ να συνεισφέρει για να υπάρξει βραχυπρόθεσμα θετικός αντίκτυπος στις συνολικές επενδύσεις;

Η ακαδημαϊκή έρευνα για τους καθοριστικούς παράγοντες των επενδύσεων έχει γενικά καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η βασική μεταβλητή είναι η ανάπτυξη (ή οι προσδοκίες ανάπτυξης) και ότι τα επιτόκια παίζουν δευτερεύοντα ρόλο. Μία άμεση συνέπεια των παραπάνω, βέβαια, είναι ότι η νομισματική πολιτική είναι απίθανο να έχει ισχυρό αντίκτυπο στις επενδύσεις.

Πράγματι, το σήμα από τις αγορές είναι σαφές: Επί του παρόντος, δεν υπάρχει έλλειψη διαθέσιμων πόρων στις περισσότερες χώρες της ΕΕ. Οι χώρες της περιφέρειας της Ευρωζώνης, όπου η πίστωση μπορεί να παραμένει ανεπαρκής, αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το ένα τέταρτο της οικονομίας της Ευρώπης. Συνεπώς, η έλλειψη χρηματοδότησης δεν είναι ο λόγος που οι επενδύσεις παραμένουν αδύναμες.

Το σχέδιο Γιούνκερ υποτίθεται ότι θα ξεκλειδώσει, με χρηματοδότηση ύψους 21 δισεκατομμυρίων ευρώ από την ΕΕ, έργα αξίας 15 φορές υψηλότερης (315 δις €). Αυτό ακούγεται παρατραβηγμένο. Το τραπεζικό σύστημα της Ευρώπης έχει ήδη κεφάλαιο περισσότερο από € 1τρισεκατομυριο . Η προσθήκη των 21 δισεκατομμυρίων ευρώ, με τη μορφή εγγυήσεων από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, είναι απίθανο να έχει σημαντική επίπτωση στην προθυμία των τραπεζών να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις.

Οι στόχοι του σχεδίου Γιούνκερ, επικεντρώνονται κυρίως σε έργα υποδομής, τα οποία συχνά είναι πιο ριψοκίνδυνα
Οι στόχοι του σχεδίου Γιούνκερ, επικεντρώνονται κυρίως σε έργα υποδομής, τα οποία συχνά είναι πιο ριψοκίνδυνα από ό,τι άλλες επενδύσεις. Όμως, το ρίσκο συνήθως δεν είναι οικονομικό, αντανακλά πιθανά πολιτικά και ρυθμιστικά εμπόδια σε εθνικό επίπεδο. Αυτά τα προβλήματα δεν μπορούν να λυθούν με μια εγγύηση από τον προϋπολογισμό της ΕΕ (η οποία σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη από το 1/15ο της αξίας του έργου).

Ο λόγος για τον οποίο ακόμη δεν υπάρχει καλή διασύνδεση μεταξύ του ισπανικού και του γαλλικού δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας δεν είναι η έλλειψη χρηματοδότησης, αλλά η απροθυμία των μονοπωλίων και από τις δύο πλευρές των συνόρων, να ανοίξουν τις αγορές τους. Πολλά από τα έργα σιδηροδρομικών και οδικών μεταφορών επίσης προχωρούν αργά, λόγω αντιστάσεων που προβάλλουν οι τοπικές αντιπολιτεύσεις, και όχι λόγω έλλειψη χρηματοδότησης. Αυτά είναι τα πραγματικά εμπόδια στις επενδύσεις στις υποδομές στην Ευρώπη. Οι μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες μπορούν εύκολα να αποκτήσουν χρηματοδότηση με σχεδόν μηδενικά επιτόκια.

Το κάλεσμα για περισσότερες επενδύσεις επιφανειακά είναι πάντα ελκυστικό. Αλλά υπάρχουν θεμελιώδεις λόγοι για τους οποίους το ποσοστό των επενδύσεων της ευρωζώνης θα παραμείνει μονίμως υφεσιακό. Η συχνή επίκληση του επενδυτικού κενού είναι ως επί το πλείστον αποτέλεσμα ευσεβών πόθων και τα υπόλοιπα εμπόδια προς τις επενδύσεις δεν έχουν καμία σχέση με την έλλειψη χρηματοδότησης.

Οι οικονομικές επιδόσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο δίνουν ένα σημαντικό μάθημα στην ευρωζώνη. Η ανάκαμψη και στις δύο οικονομίες ήρθε σε μεγάλο βαθμό από την αύξηση της κατανάλωσης που βασίστηκε στους καλύτερους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών, ειδικά στις ΗΠΑ. Η αναβίωση των επενδύσεων ήρθε μετά την επιστροφή στην αύξηση της κατανάλωσης. Εάν οι Ευρωπαίοι πολιτικοί είναι σοβαροί για την ανάκαμψη της οικονομίας, θα πρέπει να επικεντρώνονται στην κατανάλωση, και όχι στις επενδύσεις.

ΠΗΓΗ Project Syndicate  http://www.thetoc.gr/opinion/article/i-mania-me-tis-ependuseis

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s