Φλερτάρει η Γερμανία με την «ελβετική έξοδο»;

Του Κώστα Ράπτη

Η Angela Merkel δεν έχει συνηθίσει να της κλέβουν την παράσταση. Όμως, κατά τη διάρκεια της ομιλίας της στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ την Πέμπτη οι περισσότεροι από τους 1.000 ακροατές της αναζητούσαν εναγωνίως στα κινητά και τις ταμπλέτες τους πληροφορίες για την συνέντευξη Τύπου του Mario Draghi στη Φραγκφούρτη – η οποία καθυστέρησε τόσο, όσο ακριβώς χρειαζόταν για να κατέβει από τη «σκηνή» του Νταβός η Γερμανίδα καγκελάριος…

Προτού λοιπόν γίνουν γνωστές οι προϋποθέσεις και οι πραγματικές διαστάσεις της ποσοτικής χαλάρωσης α λα ευρωπαϊκά, η Angela Merkel είχε να πει πολλά και προς πολλούς αποδέκτες: για τις κυρώσεις έναντι τη Ρωσία που ήταν αναπόφευκτες αλλά δεν αποτελούν αυτοσκοπό, για την ανάγκη να υπερασπισθεί η Ευρώπη τις αξίες της, όπως έδειξε η επίθεση στο Charlie Hebdo, για τα βήματα που πρέπει να κάνει η Γερμανία στην συγχώνευση πραγματικής και ψηφιακής οικονομίας, ώστε να μην χάσει το τρένο των εξελίξεων, για «την μεγαλύτερη περιέργεια που πρέπει να μας διακατέχει» ως προς το τι συμβαίνει σε άλλες περιοχές του κόσμου, ως αντίδοτο στην ομφαλοσκόπηση κοκ.

Όμως το κυριότερο μήνυμά της αφορούσε την ευρωπαϊκή οικοδόμηση και είχε τρία σκέλη. Το πρώτο: η αντιπαράθεση της λιτότητας προς την ανάπτυξη είναι μια σχηματοποίηση σε άσπρο-μαύρο, ενώ είναι απαραίτητες αμφότερες. Το δεύτερο: η νομισματική ένωση είναι ένα εγχείρημα που συνδυάζει αξεχώριστα την «αλληλεγγύη» με την «ιδία ευθύνη» των κρατών-μελών, όπως δείχνει το παράδειγμα της Ελλάδας. Και το τρίτο: η ανεξάρτητη κεντρική τράπεζα δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη δουλειά των πολιτικών, οι οποίοι θα πρέπει να επιταχύνουν τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις αντί να «αγοράζουν χρόνο».

Ωστόσο, η τελευταία αυτή κατηγορία είναι μάλλον άδικη – διότι αν κάποιος συστηματικά «αγοράζει χρόνο» την τελευταία πενταετία αυτός είναι η ίδια Γερμανία, με αρκετή βοήθεια από τον Mario Draghi, που από την πλευρά του «αγοράζει χρόνο» έναντι των αγορών, προκειμένου οι πολιτικές ηγεσίες να συμφωνήσουν σε όσα, πράγματι, μόνο αυτές μπορούν να δώσουν λύση.

Μπορεί κανείς να βλέπει το ποτήρι κατά 20% γεμάτο ή κατά 80% άδειο: όμως τρία και πλέον χρόνια αφότου ο κεντρικός τραπεζίτης της ευρωζώνης υποσχέθηκε ότι θα κάνει «οτιδήποτε χρειαστεί», οι αποφάσεις που ελήφθησαν στη Φραγκφούρτη «με συναίνεση» (ήτοι, στο τοπικό ιδίωμα: μετά από έντονη σύγκρουση) συνιστούν μία οπισθοχώρηση προς την επανεθνικοποίηση της νομισματικής πολιτικής, παρά τις δεσμεύσεις των «28» το 2012 να κόψουν τον ομφάλιο λώρο κρατικού και τραπεζικού χρέους.

Η Γαλλία και η Ιταλία (τις οποίες επαίνεσε στο Νταβός η καγκελάριος για τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες που αναλαμβάνουν, παραλείποντας να αναφέρει ότι αυτές διευκολύνθηκαν από την πολιτική «κατανόηση» της Κομισιόν στο θέμα των δημοσιονομικών τους ελλειμμάτων) ασφαλώς έχουν λόγους να επιχαίρουν, ως οι μεγαλύτεροι μετά τη Γερμανία «μέτοχοι» της ΕΚΤ, με αντίστοιχα μεγάλες δυνατότητες αγοράς χρέους. Το Παρίσι, ειδικότερα, ως χώρα με πολλές συναλλαγές εκτός ευρωζώνης, βλέπει με ικανοποίηση τις εξαγγελίες Draghi να επιταχύνουν την υποχώρηση του ευρώ. Και οι δύο χώρες αποκτούν ένα χρονικό παράθυρο διετίας, για να αποκρούσουν την πολιτική επέλαση αντιευρωπαϊστικών δυνάμεων.

Όμως, γεγονός παραμένει ότι η «ποσοτική χαλάρωση» της ΕΚΤ αποτελεί ό,τι οι αγγλόφωνοι θα λέγαν make or break moment, καθώς άλλα εργαλεία με τα οποία ο Draghi να αγοράζει χρόνο δεν έχουν απομείνει – και η αποτυχία των Abenomics της Ιαπωνίας είναι διδακτική. Επιπλέον, σε αντίθεση λ.χ. με τις ΗΠΑ, όπου η εξάρτηση των νοικοκυριών από την πίστωση είναι πολύ μεγαλύτερη, στην ευρωζώνη είναι αμφίβολο κατά πόσον αυτού του τύπου η παροχή ρευστότητας μπορεί να απαντήσει στην επίμονη έλλειψη ζήτησης – που είναι και το κυριότερο πρόβλημα, όσο και αν ο γερμανικός μεταρρυθμιστικός ζήλος, υποδεικνύει αποκλειστικά την κατεύθυνση της προσφοράς.

Απέναντι σε αυτή την οριακή κατάσταση, τα ξεσπάσματα αγανάκτησης με τα οποία έγινε δεκτή από μεγάλο μέρος του γερμανικού πολιτικού φάσματος η ποσοτική χαλάρωση υπενθυμίζει ποιο είναι το μεγάλο αξεδιάλυτο πρόβλημα το οποίο διαρκώς συναντά μπροστά της η ευρωζώνη: η Γερμανία θα επιθυμούσε να διαιωνισθεί η ιστορική «στιγμή» στην οποία ως «κατά τύχην ηγεμόνας», βρέθηκε να δρέπει τα οφέλη μιας ατελούς νομισματικής ενοποίησης – χωρίς να επιθυμεί τη βήματα «αμοιβαιοποίησης» (και εκχώρησης πολιτικής κυριαρχίας) που απαιτούνται για την στήριξή της, αλλά και χωρίς να τολμά την επιστροφή σε ένα ανατιμημένο μάρκο, καθώς, πέραν όλων των άλλων, οι συναλλαγές της με την ευρωζώνη αποτελούν το 50% του συνόλου.

Ή μήπως θα το τολμήσει; Ο Martin Wolf των Financial Times προειδοποίησε την Γερμανία ότι αν δεν αντέχει τις απαιτήσεις της νομισματικής ένωσης, θα πρέπει να σκεφτεί την δική της «ελβετική έξοδο» – με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Το ΔΝΤ από καιρό κατονομάζει την Γερμανία και την Κίνα ως τους μεγάλους «αποσταθεροποιητές» της διεθνούς οικονομικής σκηνής: όμως ακόμη και το Πεκίνο μείωσε τα θηριώδη πλεονάσματά του στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, αντιλαμβανόμενο την ανάγκη μιας ομαλότερης ενσωμάτωσης των γειτόνων, ενώ η Γερμανία επαίρεται για το μηδενικό της έλλειμμα, που αντικειμενικά ακυρώνει οποιαδήποτε προσπάθεια ανάκαμψης και εξυγίανσης των εταίρων.

Η κατακραυγή στη Γερμανία για την «δημοσιονομική ένωση από την πίσω πόρτα» που συνιστά η αμοιβαιοποίηση του ρίσκου έστω και κατά 20% υποδηλώνει ότι η ποσοτική διευκόλυνση δεν συνιστά ένα νέο συμφωνημένο σημείο ισορροπίας, αλλά το πεδίο μιας ανοιχτής ακόμη πολιτικής διαμάχης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Και ο Axel Weber (ο οποίος παραιτήθηκε από την ηγεσία της Bundesbank αντιδρώντας ακριβώς στη γραμμή Draghi) δηλώνει στο Davos, σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Daily Telegrpah, ότι «είναι δύσκολο να πει κανείς αν οι ευρωπαϊκές χώρες θα ήταν καλύτερα σήμερα αν δεν υπήρχε το ευρώ» και προσθέτει, με όψιμο φεντεραλιστικό ζήλο, ότι όσα ομόλογα και αν αγοράσει ο κεντρικός τραπεζίτης, η βιωσιμότητα του εγχειρήματος της νομισματικής ένωσης θα τελεί πάντοτε υπό αίρεση, όσο δεν αλλάζει η αρχιτεκτονική της προς την κατεύθυνση του μεγαλύτερου συμμερισμού του ρίσκου.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s