Ο Obama στρέφεται στην αναδιανομή.

Του Κώστα Ράπτη

Η λιτότητα δεν έχει αυτόν τον καιρό πολλούς φίλους εντός του Λευκού Οίκου -όχι μόνο σε ό,τι αφορά την ευρωζώνη, αλλά και την ίδια την αμερικανική οικονομία. Αν την Κυριακή, μιλώντας στον Fareed Zakaria του CNN για την Ελλάδα, ο Barack Obama τόνισε ότι ο καλύτερος δρόμος για την δημοσιονομική εξυγίανση μιας οικονομίας σε ελεύθερη πτώση είναι η κινητοποίηση της ανάπτυξης και όχι το ολοένα και μεγαλύτερο ξεζούμισμα ενός πληθυσμού που υποφέρει ολοένα και περισσότερο – ανάλογο μήνυμα, τηρουμένων των αναλογιών, απηύθυνε την επομένη προς το εσωτερικό, παρουσιάζοντας το σχέδιο ομοσπονδιακού προϋπολογισμού για το δημοσιονομικό έτος 2016 (που ξεκινά φέτος την 1η Οκτωβρίου).

Οι ΗΠΑ δεν είναι βέβαια μια “οικονομία σε ελεύθερη πτώση” – αλλά είναι μία οικονομία όπου οι ανισότητες έχουν φθάσει σε αποσταθεροποιητικά επίπεδα την τελευταία εξαετία. Εξ ού και ο Obama ανακαλύπτει τα πλεονεκτήματα των δημοσίων δαπανών και της αναδιανομής, δηλώνοντας ότι επιδιώκει να αντικαταστήσει την “απερίσκεπτη λιτότητα” με “έξυπνες επενδύσεις που θα ενδυναμώσουν την Αμερική”.

Εγκαταλείποντας τις αυτόματες περικοπές (sequester) που θεσπίστηκαν βάσει του δημοσιονομικού συμβιβασμού με τους Ρεπουμπλικανούς το 2011 (με αύξηση της οροφής δαπανών κατά 74 δισ. δολάρια), το σχέδιο προϋπολογισμού του 2016 προβλέπει δαπάνες ύψους 3,99 τρισ. δολαρίων (αυξημένες κατά 6,4% σε ετήσια βάση) και έσοδα ύψους 3,53 τρις δολαρίων, αφήνοντας έλλειμμα 474 δισ. δολαρίων, ήτοι 2,5% του ΑΕΠ – το χαμηλότερο από το 2008.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η κυβέρνηση Obama επιδιώκει τη δημιουργία 100.000 νέων θέσεων εργασίας στον ομοσπονδιακό δημόσιο τομέα την επόμενη διετία, για την ενίσχυση δημόσιων υπηρεσιών που έχουν “αποδεκατιστεί” από το sequester. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη στα πρόσφατα χρονικά αύξηση του αριθμού των πολιτικών δημοσίων υπαλλήλων, με διόγκωση του προσωπικού του υπουργείου Οικονομικών κατά σχεδόν 10%, του υπουργείου Παιδείας κατά 7%, του υπουργείου Εργασίας κατά τουλάχιστον 4% και της Επιτροπής κεφαλαιαγοράς κατά 11,4%.

Για την βελτίωση των χερσαίων μεταφορών προβλέπεται να διατεθούν 478 δισ. δολάρια εντός εξαετίας, για την εξασφάλιση δωρεάν διετούς φοίτησης στα κοινοτικά κολλέγια 60 δισ. εντός δεκαετίας, για την έρευνα 146 δισ., για τις τεχνολογίες καθαρής ενέργειας 7,4 δισ. κ.ο.κ.

Σε προβολή δεκαετίας, οι δαπάνες προβλέπεται να κινηθούν μεσοσταθμικά στο 21,75% του ΑΕΠ (όπως και επί των ημερών του Ronald Reagan), με τις λειτουργικές δαπάνες, ωστόσο, να φθάνουν το 2019 στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2019, ενώ το έλλειμμα αναμένεται να διαμορφωθεί στα 687 δισ. δολάρια το 2025 (παραμένοντας πάντως σταθερό ως ποσοστό του ΑΕΠ), ενώ το δημόσιο χρέος (αυξημένο κατά 6 τρισ.) θα υποχωρήσει από το 75% του ΑΕΠ σήμερα στο 73,3%. Ωστόσο, η πληρωμή τοκοχρεωλυσίων θα έχει φθάσει στο 13,5% του ΑΕΠ, από 6,5% σήμερα.

Είναι προφανές ότι η κυβέρνηση Obama στέκεται περισσότερο στον αναπτυξιακό παρονομαστή του κλάσματος παρά στον δημοσιονομικό αριθμητή, ενώ η συγκράτηση του ελλείμματος, παρά την αύξηση των δαπανών, αναμένεται να προκύψει από την ταυτόχρονη αύξηση των εσόδων κατά 2 τρισ. δολάρια εντός δεκαετίας -με μεταφορά φορολογικών βαρών από το μέσον προς την κορυφή της εισοδηματικής κλίμακας.

Μεταξύ άλλων, το σχέδιο προϋπολογισμού προβλέπει εφάπαξ φορολόγηση με συντελεστή 14% των επαναπατριζόμενων κεφαλαίων, καθιέρωση συντελεστή 19% για τα κέρδη των αμερικανικών πολυεθνικών που παραμένουν στο εξωτερικό, μείωση του εταιρικού φόρου από το 35% στο 28% (και 25% για τη μεταποίηση), αύξηση του φόρου κληρονομιάς και του φόρου κεφαλαιακών κερδών, επιβολή ενός νέου φόρου στις 100 μεγαλύτερες τράπεζες με ενεργητικό άνω των 50 δισ. δολαρίων, κ.ο.κ.

Το Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο χαρακτηρίζει το σχέδιο προϋπολογισμού “περισσότερο πολιτικό ντοκουμέντο, παρά επιχειρησιακό σχέδιο”. Και είναι αλήθεια ότι πρόθεση του Obama είναι να θέσει τις παραμέτρους της αντιπαράθεσης με τους Ρεπουμπλικανούς ενόψει της προεδρικής εκλογής του 2016. Στην ανάδειξη από την κυβέρνηση της ανισότητας ως του μεγαλύτερου προβλήματος της Αμερικής, το κόμμα που ελέγχει το Κογκρέσο αντιτείνει ότι κυριότερη απειλή αποτελεί η διόγκωση του χρέους. Ωστόσο, η δημοσιονομική “κοπτορραπτική” που αναμένεται μεταξύ εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας δεν έχει αυτή τη φορά τη δυναμική ολομέτωπης αντιπαράθεσης – αν μη τι άλλο διότι και οι δύο πλευρές έρχονται αντιμέτωπες με αμείλικτες αντιφάσεις.

Η γήρανση του αμερικανικού πληθυσμού αποτελεί σοβαρό παράγοντα επιβάρυνσης των υποχρεώσεων του αμερικανικού Δημοσίου – όμως ούτε οι Ρεπουμπλικανοί είναι πρόθυμοι να αναμετρηθούν με το γηραιότερο τμήμα του εκλογικού σώματος που εξαρτάται από το σύστημα ασφάλισης και περίθαλψης. Από την άλλη πλευρά, ο αναδιανεμητικός οίστρος του Obama περιορίζεται από την αύξηση κατά 4,5% των αμυντικών δαπανών που αποτελούν μορφή αναδιανομής προς τα πάνω, ευνοώντας την στρατιωτική βιομηχανία.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s