Το ελληνικό Χρέος: Η ποιοτική αναβάθμιση της πολιτικής του χρέους.

Η ελληνική εμπειρία των τελευταίων ετών, σίγουρα θα διδάσκεται στις σχολές πολιτικής επιστήμης των Πανεπιστημίων ως τυπικό υπόδειγμα του ρόλου του κράτους στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Αν το καλοσκεφτούμε, η βασανιστική πορεία της χώρας που ξεκίνησε από το 2009 και συνεχίζεται ακόμα, παρουσιάζει πολλά χαρακτηριστικά τα οποία μπορεί να μην εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στην σύγχρονη παγκόσμια ιστορία, αλλά σίγουρα ο συνδυασμός τους έχει όλα τα χαρακτηριστικά του «πρωτότυπου». Οι κρίσεις χρέους δεν είναι κάτι άγνωστο στην παγκόσμια οικονομική ιστορία. Αν ξεφυλλίσει κανείς τα πανεπιστημιακά εγχειρίδια, θα διαπιστώσει ότι από τον 19ο αιώνα το υπερβολικό χρέος ταλαιπώρησε κράτη και έδωσε τη δυνατότητα στους δανειστές να απομυζήσουν τους λαούς τους.

Μπορεί  για τους περισσότερους η περίπτωση των γερμανικών αποζημιώσεων από τους δύο μεγάλους πολέμους να είναι η πιο γνωστή, αλλά ανάλογες «περιπτώσεις» καταγράφηκαν στην ευρωπαϊκή ιστορία την περίοδο του Μεσοπολέμου, όπου εκεί πολλά μικρά ευρωπαϊκά κράτη  -ανάμεσα στα οποία και η Ελλάδα- βρέθηκαν στη μέγγενη του χρέους με τους δανειστές και τους ισχυρούς εκείνης της εποχής να αρνούνται νέο δανεισμό, με αποτέλεσμα οι χώρες να οδηγούνται στη χρεωκοπία και στον οικονομικό έλεγχο. Και στο σημείο αυτό, οι ομοιότητες με τη σημερινή πραγματικότητα τελειώνουν.

Οι πολιτικές και οι οικονομικές συνθήκες της εποχής εκείνης δεν έχουν καμία σχέση, όπως επίσης δεν μπορούν να συγκριθούν οι συνθήκες οικονομικής αλληλεξάρτησης του τότε με το σήμερα. Καταρχήν τότε, η κάθε εθνική οικονομία είχε τη δική της υπόσταση, καθώς μπορούσε να ελέγξει, τόσο τους όρους του διεθνούς εμπορίου της, όσο και να σχεδιάσει και να υποστηρίξει ένα δικό της μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης. Παράλληλα στην Ευρώπη της εποχής εκείνης, η δημοκρατική οργάνωση των κοινωνιών δέχονταν έντονη αμφισβήτηση και κριτική, αφού οι εδραιωμένοι δημοκρατικοί θεσμοί λειτουργούσαν στις παραδοσιακές δημοκρατίες όπως της Μ. Βρετανίας και της Γαλλίας. Στο μεγαλύτερο κομμάτι της υπόλοιπης  Ευρώπης ο ολοκληρωτισμός είτε είχε ήδη επιβληθεί είτε έβρισκε πρόσφορο έδαφος για να επιβληθεί.

΄Ενα ακόμα δεδομένο, υποβαθμισμένο στην ανάλυση αλλά όχι λιγότερο σημαντικό για τις επιπτώσεις του, είναι ότι οι κοινωνίες εκείνης της εποχής ζούσαν απομονωμένες η μία από την άλλη, καθώς τα μηνύματα είτε δεν έφταναν ποτέ από τη μία στην άλλη είτε έφθαναν με καθυστέρηση και παραμορφωμένα, ανάλογα με τις ανάγκες και τις προτεραιότητες του παραλήπτη και του αποστολέα.

Η σημερινή ευρωπαϊκή κρίση χρέους ευδοκίμησε σε ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον. Η Ευρώπη το δίχως άλλο μπορεί να δρα σε συνθήκες αδιαμφισβήτης δημοκρατίας, αλλά από την άλλη πλευρά, το πλαίσιο πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής λειτουργίας της, είναι εντελώς διαφορετικό από εκείνο της περιόδου του Μεσοπολέμου. Πρακτικά αυτό που συμβαίνει σήμερα, είναι ότι όλες οι αποφάσεις οι οποίες συνδέονται με τη λειτουργία που έχει μία ανεξάρτητη κρατική οντότητα, πρέπει να υπακούουν σε συγκεκριμένους κανόνες και πλαίσια.

Το ίδιο θα μπορούσε να πει κανείς και για τις οικονομικές δομές, αλλά και τις επιμέρους αγορές. Και κανείς τέλος δεν μπορεί να αγνοήσει το γεγονός, ότι πλέον τα κάθε λογής «μηνύματα» μπορεί να φθάσουν από τη μία άκρη της Ηπείρου στην άλλη σε ελάχιστα δευτερόλεπτα, επηρεάζοντας την κοινή γνώμη και διαμορφώνοντας έναν ασφυκτικό κοινωνικό κλοιό για τις ηγεσίες. Αν σε όλα αυτά προστεθεί  και το γεγονός ότι οι παγκόσμιες αγορές υπακούουν σε ενιαίους κανόνες και πρακτικές και οι βασικοί παίκτες ουσιαστικά έχουν διαμορφώσει συνθήκες ολιγοπωλίου, τότε εύκολα συνειδητοποιεί κανείς ότι τα περιθώρια ελιγμών για κάποιον που βρίσκεται στριμωγμένος στη γωνία, είναι ελάχιστα.

Ο συνδυασμός όλων αυτών των παραμέτρων καθιστά την κρίση του ελληνικού, αλλά και του ευρωπαϊκού χρέους …μοναδική. Υπό μία έννοια είναι μία εξέλιξη προς το χειρότερο, τόσο της κρίσης χρέους των χωρών της Νότιας Αμερικής από τη δεκαετία του ΄70, μέχρι και την πρόσφατη της Αργεντινής, όσο και εκείνων των χωρών της ΝΑ Ασίας αλλά και των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης και της Ρωσίας της δεκαετίας του ΄90.

Θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς, ότι κάθε μία από τις σύγχρονες κρίσεις χρέους είναι ποιοτική αναβάθμιση της προηγούμενης και υπό το πρίσμα αυτό, η σημερινή ευρωπαϊκή κρίση χρέους μπορεί να θεωρηθεί η «κορωνίδα του… χρεωστασίου». Στις καινοτομίες της σημερινής κρίσης χρέους, θα πρέπει να προστεθεί και μία ακόμα. Η δυνατότητα που υπάρχει να επηρεάζεται η κοινή γνώμη των κρατών-θυμάτων από τους ισχυρούς. Πάρτε για παράδειγμα αυτό που ζούμε σήμερα, όπου η ελληνική κοινή γνώμη επηρεάζεται-και διαμορφώνεται- κατά μέγιστο βαθμό από τα ΜΜΕ των κρατών-δανειστών, καθώς ρεπορτάζ ή «ρεπορτάζ» φθάνουν στον Έλληνα, σχεδόν την ίδια στιγμή που φθάνουν στο Γερμανό ή Άγγλο ή τον Γάλλο αναγνώστη ή τηλεθεατή. Και από εκεί και πέρα η αναπαραγωγή τους μπορεί να δημιουργήσει κλίμα απόγνωσης, αισιοδοξίας, πανικού ή και ασφυξίας και να συμβάλλει στο να καλλιεργηθούν οι συνθήκες για αυτοεκπληρούμενες …προφητείες.

Αυτό που ζήσαμε όλοι λίγες μέρες πριν τις κρίσιμες συνεδριάσεις των Eurogroup με τα γερμανικά ΜΜΕ να καλλιεργούν συστηματικά την εικόνα του πανικού στο γκισέ των τραπεζών, αξίζει πραγματικά τον κόπο να αποτελέσει αντικείμενο ακαδημαϊκής μελέτης. Δεν θα ήταν υπερβολή να πει κανείς, ότι πλέον δεν χρειάζεται οι «ισχυροί» της Ευρώπης να κάνουν δηλώσεις. Αρκεί μία «διαρροή», η οποία σε ανύποπτο χρόνο όχι μόνο φθάνει στα αυτιά του αποδέκτη, αλλά έχει και πολλαπλασιαστικές επιπτώσεις σε όλο το κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον του.

Όλα αυτά τα στοιχεία που λειτουργούν ως ψηφίδες σε ένα πολύπλοκο μωσαϊκό, είναι αυτά που καθιστούν τη σημερινή κρίση χρέους μοναδική. Αν το καλοσκεφτεί κανείς, αυτή η μοναδικότητα οφείλεται σε σημαντικό βαθμό στην εδραιωμένη πεποίθηση πολλών ανθρώπων, ότι η κατάσταση την οποία βιώνουν είναι αναπόφευκτη και ότι για να αντιμετωπιστεί, τα περιθώρια που υπάρχουν είναι προδιαγεγραμμένα και –κυρίως-αδιαπραγμάτευτα. Υπό το πρίσμα αυτό, οι πρωταγωνιστές της τραγωδίας δεν είναι τόσο αυτοί που την καθορίζουν, όσο οι απλοί καθημερινοί άνθρωποι, οι οποίοι όχι μόνο δεν την αμφισβητούν, αλλά δεν διανοούνται να την ανατρέψουν.

Μία ακόμα πρωτοτυπία αφορά και στον τρόπο με τον οποίο ο πολίτης-αποδέκτης στην Ελλάδα αντέδρασε στα μηνύματα-κελεύσματα των δανειστών-δεκτών. Αυτή η αντίδραση που πιθανόν να επαναληφθεί σε λίγους μήνες στην Ισπανία,  δημιουργεί νέες παραμέτρους, καθώς εισάγει την κοινωνία ως συστατικό μέρος της λύσης . Κοντολογίς πρόκειται για  στοίχημα-απάντηση σε όλες τις προσπάθειες που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, προκειμένου να περιοριστεί η αναζήτηση λύσεων σε ένα στενό κύκλο πολιτικών και τεχνοκρατών. Στην πραγματικότητα μιλάμε για ένα δημοκρατικό αντίβαρο, το οποίο για να αποδειχθεί αποτελεσματικό προϋποθέτει υπομονή, φρόνηση, αλλά και κριτική σκέψη αφού, αυτήν τη φορά ο αντίπαλος δίνει το μέτρο και το στίγμα της αντιπαράθεσης.

ΠΗΓΗ   http://www.paratiritis.gr/content/%CF%84%CE%BF-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%87%CF%81%CE%AD%CE%BF%CF%82-%CE%B7-%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%BF%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B2%CE%AC%CE%B8%CE%BC%CE%B9%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%87%CF%81%CE%AD%CE%BF%CF%85%CF%82

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s