Η Ασιατική Τράπεζα Υποδομών αλλάζει τη διεθνή αρχιτεκτονική.

του Κώστα Ράπτη

Συνωστισμός ενδιαφερομένων πριν από την εκπνοή της προθεσμίας. Αναδίπλωση των ΗΠΑ, που είδαν τις εκκλήσεις για αποχή να μην πείθουν ούτε τους πιστότερους συμμάχους τους. Δημιουργία ενός νέου εργαλείου στην υπηρεσία των φιλόδοξων σχεδίων του Κινέζου ηγέτη, Σι Τζινπίνγκ, για έναν «Νέο Δρόμο του του Μεταξιού».
Η 31η Μαρτίου 2015, καταληκτική ημερομηνία δηλώσεων συμμετοχής στο ιδρυτικό σχήμα της Ασιατικής Επενδυτικής Τράπεζας Υποδομών (AIIB), προορίζεται να αποτελέσει ορόσημο στην ανάδυση μιας νέας διεθνούς οικονομικής αρχιτεκτονικής με κέντρο βάρους στην Ανατολή.

Σύμφωνα με τον τελικό απολογισμό του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, υποβλήθηκαν 47 αιτήσεις για συμμετοχή στο κεφάλαιο της AIIB (εκ των οποίων 3 την τελευταία ημέρα) και έχουν εγκριθεί ήδη οι 30. Απολογισμός διόλου αρνητικός αν αναλογιστεί κανείς ότι από το φθινόπωρο που εξαγγέλθηκε η ίδρυση της τράπεζας, οι ΗΠΑ επιχείρησαν οιονεί μποϊκοτάζ.

Αγνόησαν τις ΗΠΑ

Όμως, ήδη από τις αρχές του μηνός, η Βρετανία αγνόησε τις αμερικανικές προτροπές και ανακοίνωσε τη συμμετοχή της στην AIIB. Ακολούθησαν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία, ενώ τα τελευταία 24ωρα έκαναν γνωστή την προσχώρησή τους η Ολλανδία, η Νορβηγία, η Δανία, η Αυστρία και η Αυστραλία. Χαρακτηριστικό της ελκτικής δύναμης του νέου εγχειρήματος είναι το ότι ακόμη και η κυβέρνηση της Ταϊβάν, που δεν αναγνωρίζεται από το Πεκίνο, γνωστοποίησε τη Δευτέρα (παρά τις αντιδράσεις της αντιπολίτευσης) ότι η συμμετοχή στην AIIB θα βοηθούσε τις προοπτικές ενσωμάτωσης της χώρας όχι μόνο στον οικονομικό της περίγυρο, αλλά και σε λοιπούς πολυμερείς οργανισμούς.

Με αρχικό κεφάλαιο 50 δισ. δολαρίων, η AIIB έρχεται να ανταποκριθεί σε μία επιτακτική ανάγκη: η Ασία χρειάζεται επενδύσεις σε υποδομές ύψους 800 δισ. ετησίως, προκειμένου να εκπληρώσει το αναπτυξιακό δυναμικό της. Αποτελεί όμως ο νέος θεσμός και το όχημα στήριξης του πλέον φιλόδοξου σχεδίου του Πεκίνου: του χερσαίου και θαλάσσιου «Νέου Δρόμου του Μεταξιού», ήτοι του δικτύου υπερταχέων σιδηροδρόμων, λιμενικών διευκολύνσεων, αγωγών φυσικού αερίου και πετρελαίου, διαδικτυακών συνδέσεων και έργων ηλεκτροδότησης, που θα ενοποιήσουν την Ευρασία, αναδεικνύοντας μια αυτοτελή και ενδογενή οικονομική τάξη πραγμάτων.

Μιλώντας την Κυριακή στο Boao Forum, ο Σι Τζινπίνγκ, ούτε λίγο ούτε πολύ, έθεσε το στόχο να ξεπεράσει σε μία δεκαετία ο ετήσιος όγκος συναλλαγών της Κίνας με τις χώρες του «Νέου Δρόμου του Μεταξιού» τα 2,5 τρισ. δολάρια (έναντι, λ.χ., 466 δισ. δολαρίων, που έφθανε το 2013 το εμπόριο Κίνας – Ε.Ε.). Στην ίδια διοργάνωση επισημοποιήθηκε από τον αναπληρωτή πρωθυπουργό, Ιγκόρ Σουβαλόφ, και η συμμετοχή της Ρωσίας στην ΑΙΙΒ.

Εκτός και οι Ιάπωνες

Μόνοι αυτοαποκλεισμένοι παραμένουν έτσι οι Ιάπωνες και οι Αμερικανοί. Με ανακοίνωσή του τη Δευτέρα, ο υπουργός Οικονομικών της Ιαπωνίας, Τάρο Άσο, επανέλαβε τις ανησυχίες της χώρας του ως προς τα ζητήματα διακυβέρνησης της AIIB (διαφάνεια, αφοσίωση στη βιωσιμότητα του χρέους και στις περιβαλλοντικές και κοινωνικές προδιαγραφές) και τόνισε ότι μέχρις ότου εξασφαλισθούν επ΄ αυτών ικανοποιητικές απαντήσεις το Τόκιο διατηρεί τις επιφυλάξεις του. Η αντίδραση αυτή δεν εκπλήσσει, στον βαθμό που η Ιαπωνία ηγείται της Ασιατικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ADB), που ιδρύθηκε το 1966 με έδρα τη Μανίλα, ήτοι του θεσμού τον οποίο αναμένεται να ανταγωνισθεί η ΑΙΙΒ.

Στις ΗΠΑ, πάλι, παρά τα όσα πικρόχολα ακούστηκαν όταν προέκυψε η «αποστασία» των Βρετανών, δείχνουν να κερδίζουν έδαφος οι απόψεις ότι η Ουάσιγκτον επέλεξε μια αχρείαστη, και εντέλει υπονομευτική για τα συμφέροντά της, αντιπαράθεση. Πολύ χαρακτηριστικά ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Τζακ Λιου, δήλωσε τη Δευτέρα, επισκεπτόμενος το Πεκίνο, ότι η Ουάσιγκτον είναι δεκτική σε μορφές συνεργασίας με το νέο σχήμα, είτε στο πλαίσιο του σινοαμερικανικού στρατηγικού διαλόγου, είτε υπό μορφή σύμπραξης ADB-AIIB. Πρόσθεσε πάντως ότι παραμένουν οι αμερικανικές ανησυχίες ως προς τις προδιαγραφές λειτουργίας της ΑΙΙΒ και ότι τα πρώτα δείγματα γραφής σχετικά με τα πρότζεκτ που θα χρηματοδοτηθούν θα αποτελέσουν καθοριστικό σήμα για τη συνέχεια.

Σε ανακοίνωσή του, επιστρέφοντας στη Ουάσιγκτον, προχώρησε παραπέρα, δηλώνοντας «ενθαρρυμένος» από τις συνομιλίες του και τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ καλωσορίζουν το νέο εγχείρημα, εφόσον αυτό λειτουργεί συμπληρωματικά προς τους υπάρχοντες θεσμούς.

Τα παίγνια «μηδενικού αθροίσματος» δεν λειτουργούν πια

Γεγονός παραμένει ότι η ίδρυση της AIIB καταδεικνύει την ικανότητα του Πεκίνου να «αποδρά» από παίγνια «μηδενικού αθροίσματος» της αμερικανικής πλευράς, πείθοντας τους διεθνείς εταίρους της ότι υπάρχει χώρος για διευθετήσεις τύπου win-win. Πράγματι, χώρες που δεν έχουν καμία πρόθεση να βρεθούν γεωπολιτικά στην τροχιά της Κίνας δεν μένουν παράλληλα διόλου αδιάφορες στις οικονομικές ευκαιρίες που παρουσιάζει η δυναμική της ανάδυσης της Ασίας. Λ.χ., η Αυστραλία είχε από το φθινόπωρο εγκρίνει με απόφαση του υπουργικού της συμβουλίου τη συμμετοχή της στην AIIB, υπαναχώρησε μετά από τηλεφωνική επικοινωνία του Μπαράκ Ομπάμα με τον Aυστραλό πρωθυπουργό, Τόνι Άμποτ, για να μεταστραφεί εκ νέου, υπακούοντας στη φωνή των συμφερόντων της. Έτσι, η προώθηση από τις ΗΠΑ της Εταιρικής Σχέσης του Ειρηνικού (TPP) με 12 χώρες, αποκλειομένης της Κίνας, αναμένεται να εντατικοποιηθεί, σε ένα έδαφος όμως όλο και λιγότερο ευνοϊκό για σχέδια «ανάσχεσης» του Πεκίνου.

Έχουν ευθύνη…

Κατά μία έννοια, οι Αμερικανοί ιθύνοντες δεν πρέπει να μέμφονται άλλον από τους εαυτούς τους. Η πολιτική δυσλειτουργικότητα της Ουάσιγκτον έχει εμποδίσει εδώ και τέσσερα χρόνια την επικύρωση από το Κογκρέσο μιας αναθεώρησης του κανονισμού του ΔΝΤ, που, χωρίς να αναιρεί το αμερικανικό βέτο, θα επέτρεπε στο Πεκίνο να έχει μεγαλύτερο λόγο εντός του παραδεδομένου συστήματος του Bretton Woods. Ασφαλώς, δεν ανταποκρίνεται στη σύγχρονη πραγματικότητα το γεγονός ότι η μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη διαθέτει μόλις το 6,47% των ψήφων στην ADB, το 5,17% στην Παγκόσμια Τράπεζα και το 3,81% στο ΔΝΤ.

Επιπλέον, οι ΗΠΑ θα πρέπει να βρουν πειστικές απαντήσεις, ξεκινώντας από την ίδια τους την επικράτεια, στο θέμα των υποδομών, που μόνο με δημόσιες επενδύσεις μπορούν να αναβαθμισθούν πραγματικά. Δεν είναι ευθύνη της Κίνας το γεγονός ότι, παρ΄ όλες τις άλλες αδυναμίες της, πραγματοποιεί άλματα στον τομέα αυτόν, όταν οι ΗΠΑ έχουν μειώσει τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό έρευνας και τεχνολογίας, που άλλοτε αποτελούσε τον προωθητή όλης της αμερικανικής οικονομίας, από το 2% του ΑΕΠ το 1963 σε λιγότερο από 1% σήμερα

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s