Η ανακύκλωση των χρεών.

Όποιος απαιτεί την επιστροφή χρημάτων από το παρελθόν, καταστρέφει την οικονομική ανάπτυξη του μέλλοντος, αφού τελικά γίνονται όλοι φτωχότεροι – όχι μόνο οι οφειλέτες, αλλά και οι δανειστές, οι οποίοι έχουν τις ίδιες ηθικές ευθύνες

«Θεωρούμε έντιμο, αλλά εντελώς παράλογο το γεγονός ότι, πολλοί Έλληνες ενοχοποιούν τον εαυτό τους για τα σημερινά αδιέξοδα της χώρας τους – νομίζοντας καλοπροαίρετα πως μπορεί μόνη της η Ελλάδα να διορθώσει τα κακώς κείμενα του παρελθόντος, χωρίς να δίνουν σημασία στο ότι, η κρίση χρέους δεν αφορά μόνο τη χώρα τους, αλλά την Ευρώπη και ολόκληρη τη Δύση (Η.Π.Α., Ευρώπη και Ιαπωνία)».

Άρθρο

Αρκετοί Γερμανοί συνάδελφοί μας, ο ένας μετά τον άλλο, αναφέρονται πλέον στο θέμα των πολεμικών επανορθώσεων που δεν πλήρωσε η Γερμανία, κυρίως όσον αφορά τη χώρα μας – θεωρώντας πως η συγκεκριμένη στάση είναι ντροπή για την κυβέρνηση της (άρθρο).

Εμείς θεωρούμε σκόπιμο να μεταφέρουμε τις απόψεις τους στην Ελλάδα, όπως αυτήν που ακολουθεί (πηγή: TAZ, U. Herrmann), έτσι ώστε να είναι ενημερωμένοι οι Πολίτες – αφού αποτελεί πλέον τη μοναδική ελπίδα να διασωθεί η πατρίδα μας, μετά το αποτρόπαιο έγκλημα των μνημονίων (ανάλυση). Ειδικότερα τα εξής:

«Δεν γνωρίζουν οι Έλληνες σε ποιόν αιώνα ζουν;», αναρωτιέται η συντάκτης, τονίζοντας πως απαιτούμε αποζημιώσεις ύψους 278,7 δις €, παρά το ότι από την εποχή της κατοχής της Ελλάδας, εκ μέρους των εθνικοσοσιαλιστών του Χίτλερ, έχουν περάσει πάνω από 70 χρόνια.

Περαιτέρω σημειώνει ότι, πολλοί Γερμανοί δεν θέλουν να αναιρέσουν, να αποφύγουν δηλαδή την ηθική ευθύνη τους αλλά,από οικονομικής πλευράς, τους φαίνεται παράλογη η αναβίωση του παρελθόντος. Επιμένουν δε ότι, το πρόβλημα σήμερα είναι η ευρωπαϊκή κρίση χρέους – στην οποία οφείλουμε να επικεντρωθούμε όλοι μαζί, χωρίς να αναλωνόμαστε με θέματα που έχουν προ πολλού περάσει.

Εν τούτοις οι Έλληνες έχουν πετύχει, ενδεχομένως μη συνειδητά, ένα κεντρικό σημείο – εκ του οποίου συνεπάγεται πως τίποτα δεν είναι τόσο εύκολο, όσο φαίνεται. Ειδικότερα το ότι, όσον αφορά την κρίση χρέους της Ευρώπης, πρόκειται ξανά για ένα θέμα του παρελθόντος, το οποίο ήλθε στην επιφάνεια σήμερα.

Με απλά λόγια, οι συζητήσεις και οι συγκρούσεις περιστρέφονται σταθερά γύρω από τα χρέη που πρέπει να εξοφλήσουν ή να εξυπηρετήσουν οι χώρες που έχουν βυθιστεί στην κρίση – τα οποία βρίσκονται μεν τώρα στα λογιστικά τους βιβλία αλλά, παρ’ όλα αυτά, προέρχονται από το παρελθόν. Οι γερμανικές και οι γαλλικές τράπεζες δάνεισαν χρήματα, οπότε οι Έλληνες, οι Ιρλανδοί και οι Πορτογάλοι τα πήραν με ευχαρίστηση και τα ξόδεψαν – ενώ όλα τα υπόλοιπα αποτελούν πλέον ιστορία.

Από ηθικής πλευράς βέβαια, οι δανειακές υποχρεώσεις δεν συγκρίνονται με τις πολεμικές επανορθώσεις – επειδή δεν μπορεί να συμψηφίσει κανείς τα χρέη, με τα εκατομμύρια των ανθρώπων που σκοτώθηκαν στον πόλεμο. Από οικονομικής πλευράς όμως, το πρόβλημα είναι ταυτόσημο: αφού όποιος απαιτεί την επιστροφή χρημάτων από το παρελθόν, καταστρέφει την οικονομική ανάπτυξη του μέλλοντος. Στο τέλος γίνονται όλοι φτωχότεροι – όχι μόνο οι οφειλέτες, αλλά και οι δανειστές, οι οποίοι έχουν τις ίδιες ηθικές ευθύνες.

Παραμένοντας στο θέμα των γερμανικών επανορθώσεων, στη σύσκεψη χρέους του Λονδίνου το 1953 έγινε ξεκάθαρα κατανοητός ο κίνδυνος ότι, δεν θα μπορούσε να απαιτήσει κανείς την πληρωμή εκ μέρους της Γερμανίας πολλών δισεκατομμυρίων, χωρίς να οδηγήσει ολόκληρη την Ευρώπη στο γκρεμό. Επομένως, αποφασίσθηκε η αναβολή της πληρωμής, έως ότου μία ενωμένη Γερμανία θα μπορούσε να συνάψει μία συμφωνία ειρήνης με τους νικητές του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου.

Όταν ήλθε η ώρα δε να συμβεί κάτι τέτοιο, το 1990, χρησιμοποιήθηκε ένα πονηρό τρικ, έτσι ώστε η «συμφωνία 2+4» να μην φαίνεται ως μία συμφωνία ειρήνης – για να μην υποχρεωθεί η Γερμανία να εξοφλήσει τις οφειλές της, όπως είχε αποφασισθεί στο Λονδίνο το 1953.

Η συμφωνία του Λονδίνου

Συνεχίζοντας, η Γερμανία τη γλύτωσε πολύ φθηνά το 1953, αφού αναμφίβολα θα μπορούσε τότε να πληρώσει μερικά δισεκατομμύρια – αν και όχι «γιγαντιαία» ποσά. Το πόσο παράλογες, καθώς επίσης επικίνδυνες για την ειρήνη είναι οι πολεμικές επανορθώσεις, είχε διαπιστωθεί μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο – όπου, με τη συμφωνία των Βερσαλλιών, η Γερμανία υποχρεώθηκε να πληρώσει το ποσόν των 132 δις χρυσών μάρκων.

Μέχρι σήμερα κανένας δεν γνωρίζει επακριβώς πόσα χρήματα πλήρωσε τελικά η Γερμανία – με τις εκτιμήσεις να κυμαίνονται μεταξύ των 20,8 δις και 67,6 δις χρυσών μάρκων, ανάλογα με το εάν πρόκειται για γερμανικές ή για συμμαχικές πηγές. Όποιο και αν ήταν όμως το ποσόν που εξόφλησε η γερμανική αυτοκρατορία τότε (Ράιχ), το σημαντικό είναι το ότι, δεν είχε τα απαιτούμενα χρήματα – οπότε τα δανείσθηκε από τις Η.Π.Α., γεγονός που αποτέλεσε μία από τις αιτίες της αμερικανικής κρίσης του 1929 και της Μεγάλης Ύφεσης που την ακολούθησε.

Εάν η Γερμανία θα έπρεπε να πληρώσει τις επανορθώσεις με δικά της μέσα, θα μπορούσε τότε μόνο να τα καταφέρει, εάν παρήγαγε μεγάλα πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της – εάν δηλαδή οι εξαγωγές της αυξανόταν σε μεγάλο βαθμό.

Κάτι τέτοιο θα ήταν όμως ουτοπικό, αφού ούτε οι Βρετανοί, ούτε οι Γάλλοι ήταν πρόθυμοι να επιτρέψουν την εισαγωγή μεγάλων ποσοτήτων γερμανικών προϊόντων στις χώρες τους – επειδή κάτι τέτοιο θα κόστιζε την καταστροφή χιλιάδων θέσεων εργασίας, οπότε την κατακόρυφη άνοδο της ανεργίας, με αποτέλεσμα να προκληθούν εσωτερικές αναταραχές, εμφύλιοι πόλεμοι κοκ.

Εάν όμως δεν ήταν εφικτή η πληρωμή των επανορθώσεων μέσω της αύξησης των εξαγωγών, τότε η μοναδική δυνατότητα της Γερμανίας ήταν ο δανεισμός της από τους συμμάχους του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, για να πληρώσει τα χρέη της προς αυτούς. Σε τελική ανάλυση λοιπόν, οι γερμανικές επανορθώσεις πληρώθηκαν από τις Η.Π.Α. – κάτι που ανακάλυψαν πολύ αργότερα οι αμερικανοί.

Η ανακύκλωση των χρεών στην Ευρώπη

Η ίδια ανόητη κυκλική κυκλοφορία των δανείων παρατηρείται σήμερα, στην ευρωπαϊκή κρίση χρέους. Οι χώρες της κρίσης (άρθρο) υποχρεώνονται να μειώσουν τα χρέη τους απέναντι στην Τρόικα – κάτι που θα ήταν τότε μόνο εφικτό, εάν είχαν τη δυνατότητα να αυξήσουν σε μεγάλο βαθμό, εξτρεμιστικά, τις εξαγωγές τους. Που όμως θα μπορούσαν να εξάγουν;

Σε καμία περίπτωση στη Γερμανία, η οποία θέλει να συνεχίσει να είναι η πρωταθλήτρια στις εξαγωγές και στα εμπορικά πλεονάσματα – οπότε παραμένουν στην ίδια θέση, όπως φαίνεται από το γράφημα που ακολουθεί (γαλάζια καμπύλη και αριστερή κάθετος οι εξαγωγές της Ελλάδας, διακεκομμένη της Πορτογαλίας).

ΓΡΑΦΗΜΑ - Ελλάδα, Πορτογαλία, εξαγωγές, σύγκριση

Με τον τρόπο αυτό απλά γυρίζει το «carrousel» του χρέους: οι Πορτογάλοι, οι Έλληνες και οι Ιρλανδοί παίρνουν καινούργια δάνεια, για να αποπληρώσουν τα παλαιότερα. Οι Έλληνες ακόμη από την τρόικα, όταν υποτάσσονται στα προγράμματα της, ενώ οι υπόλοιποι από τις αγορές, με τη βοήθεια του προγράμματος ποσοτικής διευκόλυνσης της ΕΚΤ – με το οποίο απλά αναβάλλεται η μεγάλη χρηματοπιστωτική έκρηξη για το μέλλον, εις βάρος εν πρώτοις των καταθετών.

Η οικονομική κατάσταση της Ιρλανδίας και της Πορτογαλίας είναι επιφανειακά μόνο κάπως καλύτερη – πρακτικά όμως είναι η ίδια, εάν όχι χειρότερη (λόγω του τεράστιου ιδιωτικού τους χρέους), με αυτήν της Ελλάδας.

Ουσιαστικά πληρώνουν τα δάνεια της Τρόικας, δανειζόμενες από τις αγορές – οπότε ξανά από τις τράπεζες, όπως συνέβαινε πριν από την «αμοιβαία διάσωση αμφοτέρων». Επομένως, το ύψος των χρεών τους παραμένει ως έχει – όπως στο παράδειγμα της Ιρλανδίας που μειώθηκε μεν το ιδιωτικό χρέος, αλλά αυξήθηκε ανάλογα το δημόσιο (υπερτετραπλασιάσθηκε σε όρους ΑΕΠ).

Συνεχίζοντας, πολλοί Γερμανοί διαισθάνονται ενστικτωδώς ότι, οι χώρες της κρίσης δεν θα μπορέσουν να εξοφλήσουν ποτέ τα χρέη τους – καλλιεργώντας όμως την ελπίδα πως θα καταφέρουν να αποπληρώσουν ένα κάποιο μέρος τους, τουλάχιστον ως ένδειξη καλής θέλησης. Η ελπίδα τους όμως αυτή είναι ουτοπική, αδύνατον να εκπληρωθεί – αφού τα χρήματα έχουν χαθεί προ πολλού.

Φαίνεται βέβαια παράξενο το ότι, είναι δυνατόν να εξαφανιστούν έτσι απλά τα χρήματα – οπότε οφείλει κανείς να το εξηγήσει. Στο παράδειγμα της Ελλάδας, το πρόβλημα της οποίας είναι το δημόσιο χρέος και όχι το ιδιωτικό, όπως στις υπόλοιπες χώρες, το κράτος δανείσθηκε μεγάλα ποσά – για να χρηματοδοτήσει, μεταξύ άλλων, τις υπερβολικές δαπάνες ενός διογκωμένου από τη διαφθορά εξοπλιστικού προγράμματος, τους Ολυμπιακούς Αγώνες, για να προσλάβει υπεράριθμους δημοσίους υπαλλήλους, για να πληρώσει πολύ μεγάλες συντάξεις κοκ.

Με τον τρόπο αυτό αυξήθηκαν τα εισοδήματα πολλών Ελλήνων, οι οποίοι έκτισαν σπίτια, αγόρασαν αυτοκίνητα κοκ. – γεγονός που σημαίνει ότι, το δημόσιο χρηματοδότησε σε τελική ανάλυση τις καταναλωτικές δαπάνες των Πολιτών του, δανειζόμενο μεγάλα ποσά.

Επειδή όμως τα καταναλωτικά αγαθά δεν παράγουν έσοδα, με τα οποία να μπορούν να εξοφλούνται τα χρέη (εάν το δημόσιο είχε χρηματοδοτήσει τις εξαγωγικές εταιρείες, η κατάσταση της χώρας μας θα ήταν σήμερα διαφορετική), το 2010 η χώρα δεν είχε την απαιτούμενη ρευστότητα για να συνεχίσει να πληρώνει τα χρέη της – ενώ στη συνέχεια οδηγήθηκε στην απόλυτη χρεοκοπία, οπότε τα χρήματα κυριολεκτικά εξαφανίσθηκαν (πτώση των τιμών των ακινήτων, του ύψους των εισοδημάτων κοκ.).

Σήμερα οι Έλληνες κατηγορούνται πως έζησαν πάνω από τις δυνάμεις τους. Όμως η ηθική αυτή κατηγορία είναι θεμελιωδώς λανθασμένη επειδή, όσον αφορά τα δάνεια, οι υπεύθυνοι είναι πάντοτε δύο: όχι μόνο ο οφειλέτης, αλλά και ο δανειστής. Κανένας δεν υποχρέωσε τις γερμανικές και τις γαλλικές τράπεζες να δανείζουν το ελληνικό δημόσιο, κερδοσκοπώντας εις βάρος του.

Εκτός αυτού, τόσο η ΕΚΤ, όσο και η Κομισιόν απέτυχαν να κάνουν σωστά τη δουλειά τους, αφού δεν προειδοποίησαν έγκαιρα κανέναν για τον υπερβολικό δανεισμό της Ελλάδας. Η ευρωπαϊκή κρίση λοιπόν δεν είναι μία κρίση της Ελλάδας – αλλά μία κοινή κρίση, η οποία μπορεί μόνο από κοινού να αντιμετωπισθεί με επιτυχία.

Οι οικονομικοί κίνδυνοι

Όλες οι συζητήσεις που επικεντρώνονται στην ηθική του χρέους, στην ανηθικότητα δηλαδή της σύναψης δανείων, όταν δεν είναι εξασφαλισμένη η αποπληρωμή τους, δεν κατανοούν πόσο επικίνδυνο είναι, όταν μία ολόκληρη κοινωνία αρχίζει πραγματικά να εξοφλεί τα χρέη της, παύοντας να δανείζεται – ακόμη και όταν η αποπληρωμή είναι μικρής έκτασης.

Ο κίνδυνος αυτός προέρχεται από την κατάρρευση της οικονομίας, αφού όποιος αποπληρώνει χρέη παύει να καταναλώνει – οπότε η ζήτηση περιορίζεται, ο τζίρος των επιχειρήσεων επίσης, επενδύσεις δεν διενεργούνται, η ανεργία αυξάνεται, τα έσοδα του δημοσίου μειώνονται, η κλιμάκωση των φόρων για να εξισορροπηθεί η απώλεια των εσόδων, καθώς επίσης οι δαπάνες από την αυξημένη ανεργία περιορίζει ξανά την κατανάλωση κοκ. (ανάλυση).

Ουσιαστικά ξεκινάει ένας καθοδικός σπειροειδής κύκλος, ο οποίος είναι αδύνατον να σταματήσει – επειδή μία κοινωνία δεν λειτουργεί όπως ένα νοικοκυριό. Είναι εντελώς διαφορετικό και ακίνδυνο, όταν επί μέρους άτομα ή επιχειρήσεις αποπληρώνουν τα χρέη τους – επειδή υπάρχουν άλλα άτομα και άλλες επιχειρήσεις που δανείζονται, οπότε η ζήτηση παραμένει η ίδια.

Η μείωση των χρεών εξελίσσεται όμως σε μία οικονομική καταστροφή, όπως συμβαίνει σήμερα στην Ευρώπη, επειδή στις χώρες της κρίσης τόσο το δημόσιο, όσο και ο ιδιωτικός τομέας, προσπαθούν ταυτόχρονα να μειώσουν τα χρέη τους.

Συνεχίζοντας, πολλοί άνθρωποι θεωρούν ότι, τα χρήματα παράγουν πλούτο – γεγονός που αποτελεί ένα τεράστιο σφάλμα. Η χρηματοπιστωτική περιουσία είναι εντελώς εικονική – στην πραγματικότητα, ένας απλός ηλεκτρονικός αριθμός σε έναν τραπεζικό λογαριασμό, απέναντι στον οποίο υπάρχουν αντίστοιχες πιστώσεις κάποιου άλλου.

Η πραγματική περιουσία μίας κοινωνίας είναι τα εμπορεύματα και οι υπηρεσίες που παράγει σε ετήσια βάση – το ΑΕΠ της. Μόνο αυτά τα αγαθά υπάρχουν, κανένα άλλο. Εν τούτοις, στην Ευρώπη παρατηρείται ένα περίεργο φαινόμενο: για να πληρωθούν τα χρέη του παρελθόντος, «στραγγαλίζεται» η οικονομική παραγωγή του παρόντος. Η Ευρώπη «απολυτοποιεί»  τα χρήματα που έχουν ήδη χαθεί, καταστρέφοντας την ευημερία που θα μπορούσε να έχει.

Μπορεί δε σήμερα να υποφέρουν περισσότερο οι χώρες της κρίσης αλλά, αργά ή γρήγορα, θα ακολουθήσουν όλες οι υπόλοιπες – ενώ είναι παράδοξο το γεγονός ότι, οι Γερμανοί θεωρούν αυτονόητη τη μη επιβάρυνση τους με τις πολεμικές επανορθώσεις το 1953, επειδή θα ήταν οικονομικά αδύνατον, όταν την ίδια στιγμή δεν θέλουν να κατανοήσουν πως η ίδια οικονομική λογική καθιστά αδύνατη την αποπληρωμή των χρεών, εκ μέρους των χωρών της κρίσης.

Επίλογος      

Θεωρούμε έντιμο, αλλά εντελώς παράλογο το γεγονός ότι, πολλοί Έλληνες ενοχοποιούν τον εαυτό τους για τα σημερινά αδιέξοδα της χώρας τους – νομίζοντας καλοπροαίρετα πως μπορεί μόνη της η Ελλάδα να διορθώσει τα κακώς κείμενα του παρελθόντος, χωρίς να δίνουν σημασία στο ότι, η κρίση χρέους δεν αφορά μόνο τη χώρα τους, αλλά την Ευρώπη και ολόκληρη τη Δύση (Η.Π.Α., Ευρώπη και Ιαπωνία).

Δεν συνειδητοποιούν επίσης το αναμφισβήτητο γεγονός ότι, η κρίση χρέους της Δύσης θα συμπαρασύρει τον υπόλοιπο πλανήτη, όπως φαίνεται ήδη από τη Νότια Αμερική, τη Ρωσία και την υπερχρεωμένη Κίνα (γράφημα) – ενώ, χωρίς μία διεθνή διάσκεψη χρέους, τα οικονομικά προβλήματα θα οδηγήσουν σε έναν παγκόσμιο πόλεμο, ο οποίος έχει ήδη ξεκινήσει, με τη συναλλαγματική του μορφή (ανάλυση), καθώς επίσης με τη σύγκρουση Η.Π.Α. – Ρωσίας.

Χρέος προς ΑΕΠ – η εξέλιξη στο επίπεδο του χρέους ως ποσοστό επί του ΑΕΠ της Κίνας

Ολοκληρώνοντας, ειδικά όσον αφορά εκείνους τους Έλληνες που κατηγορούν τους υπόλοιπους για την κρίση, χωρίς να ισχυριζόμαστε ότι έχουν άδικο σχετικά με μία σειρά ελαττωμάτων της ελληνικής κοινωνίας (άρθρο), έχουμε την άποψη πως δεν συμβάλλουν καθόλου στην επίλυση των προβλημάτων της χώρας μας η οποία δεν οδήγησε την Ευρώπη σε έναν παγκόσμιο πόλεμο, όπως η Γερμανία, αλλά απλά υπερχρεώθηκε, πέφτοντας στην παγίδα του δανεισμού.

Σε κάθε περίπτωση, η λύση της Ελλάδας και της Ευρώπης δεν είναι η συνέχιση της πολιτικής των μνημονίων και της λιτότητας – αλλά η ευρύτερη διαγραφή εκείνων των χρεών που, αφενός μεν είναι αδύνατον να πληρωθούν και δεν θα πληρωθούν, αφετέρου εμποδίζουν την ανάπτυξη της οικονομίας.

Χωρίς ανάπτυξη δε, η ήπειρος μας θα βυθιστεί στο χάος, στις κοινωνικές αναταραχές και στις διακρατικές συγκρούσεις, με αποτέλεσμα να καταστραφεί η σημερινή ευημερία που δημιουργήθηκε με τόσο κόπο και οδύνη, από όλες τις προηγούμενες γενιές – κάτι που δεν θα έπρεπε να επιτρέψουμε να συμβεί.

Βιβλιογραφία: TAZ, U. Herrmann

ΠΗΓΗ  http://www.analyst.gr/2015/04/13/i-anakiklosi-ton-xreon/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s