Joseph Stiglitz:Η ασιατική διεθνοποίηση και η αντιδραση των Η.Π.Α.

Η αντίθεση της Αμερικής στην AIIB δεν συνάδει με τις δεδηλωμένες οικονομικές προτεραιότητες της στην Ασία. Δυστυχώς, φαίνεται να είναι άλλη μια υπόθεση ανασφάλειας και ιδεοληψίας των ΗΠΑ, σχετικά με την παγκόσμια επιρροή τους

Μολονότι το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα θα συνεχίσουν τις προγραμματικές ετήσιες συνεδριάσεις τους, οι μεγάλες αποφάσεις όσον αφορά τη παγκόσμια διακυβέρνηση, δεν θα λαμβάνονται πλέον στην Ουάσινγκτον στο προσεχές μέλλον. Πράγματι, η καθιέρωση αυτής της αντίληψης ολοκληρώθηκε όταν το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία συμμετείχαν μαζί με πάνω από 30 άλλες χώρες, ως μέλη της Ασιατική Επενδυτικής Τράπεζας Υποδομών (AIIB). Η επενδυτική αυτή τράπεζα, με αρχικό κεφάλαιο τα 50 δις δολάρια, θα βοηθήσει ώστε να ικανοποιηθούν οι τεράστιες ανάγκες σε υποδομές στην Ασία – ανάγκες που ξεπερνούν κατά πολύ τις υφιστάμενες θεσμικές ρυθμίσεις χρηματοδότησης.

Θα περίμενε επομένως κανείς πως η ίδρυση της AIIB καθώς επίσης η απόφαση τόσων πολλών κρατών να την υποστηρίξουν, θα ήταν αιτία για παγκόσμιους εορτασμούς. «Αινιγματική» λοιπόν υπήρξε η στάση των κυβερνητικών και λοιπών στελεχών των Η.Π.Α. που, ενώ αρχικά τάθηκαν υπέρ της κίνησης αυτής, στη συνέχεια αντέδρασαν αρνητικά – αμέσως μόλις υπήρξε ανάλογη υποστήριξη από τις πλούσιες χώρες της Ευρώπης. Ένα μάλιστα υψηλόβαθμο στέλεχος των ΗΠΑ, κατηγόρησε το Ηνωμένο Βασίλειο για «συνεχιζόμενη σύμπλευση» με τα συμφέροντα της Κίνας. Κρυφά, η Αμερική ασκεί πίεση σε χώρες όλου του κόσμου, ώστε να παραμείνουν μακριά από την ασιατική δύναμη.

Στην πραγματικότητα, η αντίθεση της Αμερικής στην AIIB δεν συνάδει με τις δεδηλωμένες οικονομικές προτεραιότητες της στην Ασία. Δυστυχώς, φαίνεται να είναι άλλη μια υπόθεση ανασφάλειας και ιδεοληψίας των ΗΠΑ, σχετικά με την παγκόσμια επιρροή τους – υποβαθμίζοντας αυτή τη φορά μια πιθανότατα σημαντική ευκαιρία, για την ενίσχυση των αναπτυσσόμενων οικονομιών της Ασίας.

ICON - Αμερική, AIIB 2

Η ίδια η Κίνα αποτελεί απόδειξη για το βαθμό, στον οποίο οι επενδύσεις σε υποδομές μπορεί να συμβάλουν στην ανάπτυξη. Τον περασμένο μήνα, επισκέφθηκα πρώην απομακρυσμένες περιοχές της χώρας που τώρα ευημερούν ως αποτέλεσμα της δια-σύνδεσης και των επενδύσεων – επιτρέποντας πλέον την ελεύθερη ροή ανθρώπων, αγαθών και ιδεών.

Η AIIB θα προσέφερε παρόμοια οφέλη και σε άλλα μέρη της Ασίας, μια διαπίστωση που «βαθαίνει» την ειρωνεία όσον αφορά την αρνητική στάση των ΗΠΑ. Η κυβέρνηση του προέδρου Μπαράκ Ομπάμα δηλώνει υπέρμαχος των αρετών του εμπορίου, αλλά στις αναπτυσσόμενες χώρες, η έλλειψη υποδομών είναι ένα πολύ πιο σοβαρό εμπόδιο για τις συναλλαγές από τους δασμούς κλπ.

Υπάρχει ένα ακόμη σημαντικό παγκόσμιο πλεονέκτημα από ένα ταμείο όπως το AIIB: αυτή τη στιγμή, ο κόσμος υποφέρει από ανεπαρκή συνολική ζήτηση. Οι χρηματοπιστωτικές αγορές έχουν αποτύχει στην διεκπεραίωση του έργου της ανακύκλωσης των αποταμιεύσεων από τις περιοχές όπου τα εισοδήματα  ξεπερνούν την κατανάλωση, σε χώρες όπου απαιτούνται επενδύσεις.

Όταν ήταν πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (FED), ο Μπεν Μπερνάνκι περιέγραψε λαθεμένα το πρόβλημα ως μια «υπεραφθονία αποταμιεύσεων». Αλλά σε έναν κόσμο με τόσο τεράστιες ανάγκες για υποδομές, το πρόβλημα δεν είναι το πλεόνασμα των αποταμιεύσεων ή η έλλειψη επικερδών επενδυτικών ευκαιριών. Το πρόβλημα είναι ένα οικονομικό σύστημα, που έχει διακριθεί στη δυνατότητα χειραγώγησης της αγοράς, στη κερδοσκοπία και στην εκμετάλλευση εμπιστευτικών πληροφοριών (insider trading), αλλά απέτυχε στο βασικό του σκοπό: τη διαμεσολάβηση στις αποταμιεύσεις και στις επενδύσεις σε παγκόσμια κλίμακα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η AIIB θα μπορούσε να επιφέρει μια μικρή αλλά απολύτως αναγκαία ώθηση στην παγκόσμια συνολική ζήτηση.

Γι’ αυτό το λόγο, θα πρέπει να χαιρετίσουμε την πρωτοβουλία της Κίνας να διεθνοποιήσει τη ροή των κεφαλαίων (να την κάνει πολυμερή δηλαδή). Πράγματι, η κίνηση αυτή αναπαράγει την αμερικανική πολιτική κατά την περίοδο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν η Παγκόσμια Τράπεζα ιδρύθηκε με σκοπό την «διεθνοποίηση» των αναπτυξιακών κεφαλαίων που προέρχονταν από τις ΗΠΑ (μια κίνηση που βοήθησε επίσης να δημιουργηθεί ένα μόνιμο, εξειδικευμένο στη διαχείριση κεφαλαίων προσωπικό, καθώς και χρηματοπιστωτικοί επαγγελματίες).

Η στήριξη που προσέφερε η Παγκόσμια Τράπεζα, πολλές φορές επιβαρυνόταν από μια επικρατούσα ιδεολογία. Για παράδειγμα, οι πολιτικές της Ουάσινγκτον περί ελεύθερης αγοράς που επιβάλλονταν στους αποδέκτες της στήριξης,οδήγησαν εν τέλει στην αποβιομηχανοποίηση και στη μείωση του εισοδήματος στην υποσαχάρια Αφρική. Παρ ‘όλα αυτά, η βοήθεια των ΗΠΑ ήταν σε γενικές γραμμές πολύ πιο αποτελεσματική, από ότι θα συνέβαινε εάν δεν ήταν πολυμερής και διεθνοποιημένη. Αν αυτοί οι πόροι είχαν διοχετευθεί μέσω των δικών της καναλιών, η χάραξη της εκάστοτε πολιτικής θα  εξαρτιόταν αποκλειστικά από τις δικές της ιδιαιτερότητες, όσον αφορά την αναπτυξιακή αντίληψη και σκέψη.

Νέες προσπάθειες για διεθνοποίηση των ροών στήριξης (συμπεριλαμβανομένης της ίδρυσης της Νέας Αναπτυξιακής Τράπεζας των BRICS τον περασμένο Ιούλιο) είναι εξίσου πιθανό να συμβάλλουν σημαντικά στην παγκόσμια ανάπτυξη. Πριν από μερικά χρόνια, η Ασιατική Τράπεζα Ανάπτυξης υπερασπίστηκε τις αρετές του ανταγωνιστικού πλουραλισμού. Η AIIB προσφέρει την ευκαιρία να δοκιμαστεί αυτή η ιδέα για την ανάπτυξη.

Ίσως η αντίθεση της Αμερικής στην AIIB, να είναι το παράδειγμα ενός οικονομικού φαινομένου που έχω παρατηρήσει συχνά: οι επιχειρήσεις επιθυμούν την αύξηση του ανταγωνισμού παντού, εκτός από τη δική τους περιοχή. Αυτή η θέση έχει ήδη κοστίσει ακριβά: εάν υπήρχε μια πιο ανταγωνιστική αγορά των ιδεών, η ελαττωματική «συναινετική ιδεολογία» της Ουάσιγκτον θα μπορούσε να μην είχε καθιερωθεί ποτέ.

Η αντίθεση της Αμερικής στην AIIB δεν ήταν πρωτοφανής, πρωτόγνωρη. Στην πραγματικότητα, μια παρόμοια αντίδραση των ΗΠΑ σημειώθηκε απέναντι στην Ιαπωνία, που στα τέλη της δεκαετίας του 1990, σχεδίαζε μια γενναιόδωρη πρωτοβουλία (New Miyazawa Initiative) – η οποία προσέφερε 80 δισεκατομμύρια δολάρια για να βοηθήσει τις χώρες που δοκιμάζονταν από την ανατολική ασιατική κρίση. Τότε, όπως και τώρα, ο λόγος της αντίδρασης δεν ήταν το γεγονός πως είχαν να προσφέρουν (οι ΗΠΑ) μια εναλλακτική πηγή χρηματοδότησης. Ήθελαν απλά να διατηρήσουν την ηγεμονία τους. Σε έναν όλο και πιο πολυπολικό κόσμο, ήθελαν να παραμείνουν η G-1. Η έλλειψη χρημάτων, σε συνδυασμό με την επιμονή της Αμερικής σε εσφαλμένες ιδέες για το πώς να ανταποκριθεί στην κρίση, είχαν ως αποτέλεσμα η ύφεση να είναι πολύ βαθύτερη και να κρατήσει πολύ περισσότερο από ότι θα έπρεπε.

Τούτου λεχθέντος, η αντιπολίτευση των ΗΠΑ στην AIIB είναι δύσκολο να γίνει κατανοητή, δεδομένου ότι οι επενδύσεις σε υποδομές πολύ λιγότερο υπόκεινται στην επιρροή της ιδεολογίας και των ειδικών συμφερόντων – σε σχέση με άλλες περιοχές χάραξης πολιτικής, όπως εκείνες που κυριαρχούνται από τις ΗΠΑ, μέσω της Παγκόσμιας Τράπεζας. Επιπλέον, η ανάγκη για περιβαλλοντικές και κοινωνικές εγγυήσεις στις επενδύσεις σε υποδομές, είναι πιο πιθανό να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά εντός ενός πολυμερούς πλαισίου.

Θα πρέπει να συγχαρούμε το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Γερμανία, και όλους τους άλλους, που αποφάσισαν να συμμετάσχουν στην AIIB. Θα πρέπει κανείς να ελπίζει ότι και άλλες χώρες, τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ασία, θα ενταχθούν επίσης, βοηθώντας να εκπληρωθεί η φιλοδοξία, σύμφωνα με την οποία οι βελτιώσεις στις υποδομές μπορούν να αυξήσουν το βιοτικό επίπεδο και σε άλλα μέρη του κόσμου, όπως άλλωστε έχουν ήδη καταφέρει να κάνουν στην Κίνα.

ΠΗΓΗ  http://www.analyst.gr/2015/04/19/i-asiatiki-diethnopoiisi/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s