Τα οικονομικά της παράνομης μετανάστευσης

Πριν από λίγες μέρες, όταν από τις τηλεοπτικές οθόνες μεταδίδονταν οι εικόνες με τους χιλιάδες ανθρώπους να προσπαθούν να διασχίσουν τη Μεσόγειο είτε μέσω του Αιγαίου είτε μέσω της ιταλικής «οδού», διάβασα μια έρευνα με τίτλο: «Τα οικονομικά της λαθρομετανάστευσης». Η έρευνα αυτή αποπειράθηκε να προσεγγίσει το φαινόμενο από μια άλλη σκοπιά: την οικονομική. Οι συντάκτες της υποστήριζαν ότι, πίσω από την ανθρώπινη τραγωδία, οι εικόνες της οποίας κυριαρχούν σε όλα τα media του κόσμου, υπάρχει μια πιο πεζή προσέγγιση: η οικονομική.
Κοντολογίς, έγραφαν ότι τα σαπιοκάραβα και οι τρύπιες βάρκες που διασχίζουν τη Μεσόγειο είναι μέρος ενός οικονομικού παιχνιδιού με τζίρους δισεκατομμυρίων, που, παρά το γεγονός ότι είναι παράνομο, κινείται με βάση τους κανόνες της προσφοράς και της ζήτησης. Αν κάποιος προσπαθήσει να μελετήσει τους προσδιοριστικούς παράγοντες της αγοράς συνδυαστικά με τους αριθμούς, τότε συνειδητοποιεί ότι στην πραγματικότητα από το «προϊόν» γίνονται μυθώδεις τζίροι τόσο στις χώρες αφετηρίας όσο και στις χώρες προορισμού (ενδιάμεσων και τελικών), που δεν αφορούν μόνο στο πέρασμα στην Ευρώπη, αλλά και την παραμονή και τη διακίνηση σε αυτήν.
Για να συνειδητοποιήσει κανείς την έκταση και το μέγεθος αυτής της αγοράς, δεν έχει παρά να κάνει ορισμένους πολλαπλασιασμούς και άλλες τόσες προσθέσεις. Για παράδειγμα, επίσημα στοιχεία εμφανίζουν ότι την περίοδο 2010-2014 από τα ελληνοτουρκικά σύνορα πέρασαν παράνομα και συνελήφθησαν από τις ελληνικές αρχές, 200.327 άνθρωποι. Αντίστοιχα, στην Ιταλία, μέσω της «διαδρομής της Μεσογείου», ο αντίστοιχος αριθμός μόνο για το 2014 ανέρχεται σε 239.000 ανθρώπους. Και φυσικά δεν υπάρχουν στοιχεία για εκείνους που πέρασαν τα σύνορα από τις διαδρομές αυτές χωρίς να εντοπιστούν από τις αρμόδιες αρχές.
Με ένα μέσο «κόμιστρο» της τάξης των 2.000 ευρώ ανά «επιβάτη», δεν χρειάζεται να είναι κανείς οικονομολόγος για να υπολογίσει το μέγεθος της συγκεκριμένης δραστηριότητας. Στην πραγματικότητα, όμως, η αγορά αυτή είναι πολύ μεγαλύτερη, καθώς το «πέρασμα» είναι μόνο μία πτυχή του. Αν προσθέσει κανείς και τις δαπάνες που καταβάλλονται για τη μεταφορά τους στη χώρα του τελικού προορισμού, που δεν περιλαμβάνουν μόνο τα έξοδα «μεταφοράς» αλλά και άλλες «υπηρεσίες», όπως π.χ. πλαστά ταξιδιωτικά έγγραφα, τότε η αξία της «πίτας» στη συγκεκριμένη αγορά αποκτά αστρονομικές διαστάσεις.
Και φυσικά, αυτοί που προσφέρουν τις συγκεκριμένες «υπηρεσίες» είναι χιλιάδες. Για να κατανοήσει κανείς το μέγεθος της «απασχόλησης» στον συγκεκριμένο «κλάδο», δεν έχει παρά να ρίξει μια ματιά στις συλλήψεις των διακινητών που έγιναν από τις ελληνικές διωκτικές αρχές και οι οποίες πλησιάζουν για την περίοδο 2010-2014 τις 5.000. Ο αριθμός αρκεί για να πείσει ακόμα και τον πιο δύσπιστο ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια «επιχειρηματική δραστηριότητα» η οποία έχει δομηθεί στα πρότυπα των εγχειριδίων management και η οποία έχει πλοκάμια παντού: και στις δύο πλευρές της Μεσογείου.
Τα παραπάνω σίγουρα βοηθούν στο να κατανοήσει κανείς τις οικονομικές διαστάσεις του προβλήματος. Για να γίνει όμως κατανοητό, θα πρέπει να φωτιστούν και οι παράμετροι που αφορούν την «προσφορά», αλλά και τη «ζήτηση». Το κλειδί που δίνει απαντήσεις σε αυτόν τον γρίφο είναι δύο λέξεις: κρίση και κέρδος.
Η κρίση διαμορφώνει τους όρους της ζήτησης, αλλά και του κόστους, και το κέρδος είναι η κινητήρια δύναμη πίσω από την οποία βρίσκεται η απάντηση στο κίνητρο. Οι περισσότεροι συνδέουν την έξαρση του φαινομένου με την κατάσταση που επικρατεί στη Μέση Ανατολή, στο Αφγανιστάν, στη Λιβύη, σε αφρικανικές χώρες κ.α. Και έχουν δίκιο. Για παράδειγμα, μέχρι σήμερα, τρία εκατομμύρια Σύροι διέφυγαν από τον πόλεμο στην χώρα τους. Η έξοδος έχει ξεπεράσει πλέον τη γενοκτονία της Ρουάντα, ως τη μεγαλύτερη κρίση προσφύγων από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έως σήμερα. Αλλά αυτό αφορά μόνο το σκέλος της «ζήτησης».
Ελάχιστοι μιλούν για τον τρόπο με τον οποίο η κρίση στον ευρωπαϊκό υπερχρεωμένο Νότο έχει βοηθήσει στο να γιγαντωθούν αυτές οι «μπίζνες» της ντροπής. Ακόμα λιγότεροι έχουν αναφερθεί στο γεγονός ότι η οικονομική κρίση, η ανεργία και η ανασφάλεια οδηγούν περισσότερους ανθρώπους στο να εμπλακούν σε αυτές τις «μπίζνες» και μάλιστα με «κουρεμένες» αμοιβές. Γιατί η αλήθεια είναι ότι οι εμπλεκόμενοι σε όλη αυτήν την ιστορία δεν βρίσκονται μόνο στην Τουρκία, την Αίγυπτο, τη Λιβύη, αλλά δραστηριοποιούνται και στην ευρωπαϊκή πλευρά της Μεσογείου, αλλά ακόμα και σε χώρες της Ε.Ε. που βρίσκονται στην «καρδιά» και στα βόρεια άκρα της Γηραιάς Ηπείρου.
Πρόσφατα, είδαν το φως της δημοσιότητας πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η αστυνομία της Τσεχίας μελετά περιπτώσεις παράνομης πώλησης ταξιδιωτικών εγγράφων από ανθρώπους που αντιμετωπίζουν μεγάλα οικονομικά προβλήματα. Με απλά λόγια, η κρίση που μαστίζει την ευρωπαϊκή οικονομία έχει γίνει το «λίπασμα» που καθιστά πιο εύκολο και πιο αποδοτικό αυτό το ανθρώπινο εμπόριο της ελπίδας. Αν μάλιστα σε όλα αυτά προστεθεί και το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκές χώρες που πλήττονται αντιμετωπίζουν δημοσιονομικά προβλήματα, τότε αναδεικνύεται η σχέση των δύο φαινομένων.
Υπάρχει, τέλος, και ακόμα μία οικονομική διάσταση, την οποία ηθελημένα ή αθέλητα ουδείς θέλει να αναδείξει. Πρόκειται για τις οικονομίες κλίμακας, οι οποίες έχουν κομβική σημασία σε κάθε επιχειρηματική δραστηριότητα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι οικονομίες κλίμακας επιτυγχάνονται με παράλληλες παράνομες δραστηριότητες. Τον κίνδυνο αυτόν, άλλωστε, έχουν επανειλημμένα επισημάνει οι ειδικοί, οι οποίοι έχουν αποκαλύψει την άμεση σχέση των κυκλωμάτων διακίνησης ανθρώπων με το εμπόριο ναρκωτικών.
Έτσι, οι «επιχειρηματίες» εκμεταλλεύονται την αύξηση της ζήτησης για τις «υπηρεσίες» τους που ανεβάζει τις τιμές και την ταυτόχρονη θετική μεταβολή της προσφοράς»εργασίας» που περιορίζει το κόστος. Παράλληλα, επιτυγχάνοντας και οικονομίες κλίμακας, λειτουργούν με βάση όλους τους κανόνες της οικονομίας. Αποτέλεσμα; Σύμφωνα με τα εγχειρίδια της μικροοικονομικής οικονομίας, αυτές είναι οι ιδανικές συνθήκες για τη μεγιστοποίηση του… κέρδους. Και όσο υπάρχει κέρδος τόσο το πρόβλημα, αντί να λύνεται, θα μεγεθύνεται και θα αποκτά προεκτάσεις στην οικονομική δραστηριότητα, αλλά και πλέγματα συμφερόντων στην κοινωνία. Και αυτή είναι μία αλήθεια, την οποία κανείς από όσους ενδιαφέρονται να λυθεί το πρόβλημα δεν μπορεί να αμφισβητήσει και κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει.
Φυσικά, η προσέγγιση αυτή δίνει μία άλλη διάσταση στο πρόβλημα. Δείχνει δηλαδή ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο στις χώρες προέλευσης, αλλά και στις χώρες υποδοχής. Με δεδομένο ότι στον πλανήτη πάντα θα υπάρχουν «θερμές ζώνες» από τις οποίες οι άνθρωποι θα θέλουν να ξεφύγουν, ίσως η λύση στο πρόβλημα να βρίσκεται στις χώρες υποδοχής, όπου οι διαδρομές και το άρωμα του χρήματος είναι μια πραγματικότητα.
ΠΗΓΗ   http://www.paratiritis.gr/content/%CF%84%CE%B1-%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B7%CF%82-%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%85%CF%83%CE%B7%CF%82
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s