Η καλοστημένη παγίδα της ελίτ

Το αόρατο χέρι της ελεύθερης αγοράς, το οποίο έχει τη φήμη πως εξασφαλίζει την ευημερία, ελευθερώθηκε από τις χειροπέδες που περιόριζαν τις ασύδοτες κινήσεις του – προς όφελος αυτών που το ιδιοποιήθηκαν και το κατευθύνουν

«Η οικονομική μεγέθυνση είναι μάλλον μία αξιολύπητη ενόχληση, παρά μία ευλογία, με την έννοια πως πρόκειται για ένα πρόσκαιρο και προφανώς μεταβατικό χρονικό διάστημα – το οποίο οφείλεται σε μία σκόπιμα ανεπαρκή προσφορά των αγαθών που είναι απαραίτητα, για την ικανοποίηση του συνόλου των ανθρωπίνων αναγκών.

Η αύξηση του πλούτου δεν είναι απεριόριστη. Το τέλος της μεγέθυνσης οδηγεί σε μία υλικά στάσιμη κατάσταση. Η στάσιμη κατάσταση του κεφαλαίου και του πλούτου, θα μπορούσε να προκαλέσει μία σημαντικότατη βελτίωση της κατάστασης μας.

Η αιτία που θεωρούμε θετική, υπό προϋποθέσεις, τη στασιμότητα του κεφαλαίου και του πληθυσμού, είναι το ότι η συγκριμένη στασιμότητα, το τέλος της ανάπτυξης δηλαδή, δεν συνεπάγεται μία αντίστοιχη κατάσταση, ως προς την ανθρώπινη βελτίωση

Αντίθετα, θα υπήρχε τότε δυνατότητα για κάθε είδους πνευματική καλλιέργεια – για ηθική, καθώς επίσης για κοινωνική πρόοδο. Θα υπήρχε η δυνατότητα βελτίωσης του τρόπου ζωής – ενώ η πιθανότητα καλυτέρευσης θα αυξανόταν, επειδή ο ανθρώπινος νους θα έπαυε να απασχολείται με το πώς θα ανέλθει.

Αντί λοιπόν να επικεντρώνουμε όλες τις προσπάθειες μας στην αύξηση του πλούτου, στη συνεχή ανάπτυξη, θα ήταν προτιμότερο να στοχεύσουμε στη στασιμότητα του πληθυσμού, καθώς επίσης στη σωστή, δίκαιη αναδιανομή του υφιστάμενου πλούτου, θεωρώντας τον πια ως στάσιμο.

Αρκετό δηλαδή για να εξασφαλίζει τις ανθρώπινες ανάγκες, χωρίς οι πλούσιοι να ληστεύουν τους φτωχούς,καθώς επίσης χωρίς οι παρούσες γενιές να λεηλατούν το κεφάλαιο και τον πλούτο, τους βιοποριστικούς πόρους καλύτερα των μελλοντικών γενεών» (J.S. Mill με παρεμβάσεις).

Ανάλυση

Είναι προφανές, τόσο στην Ελλάδα, όσο και διεθνώς, πως έχει αγνοηθεί ή απορριφθεί η άποψη, σύμφωνα με την οποία ο δημόσιος πλούτος είναι ένα «εργαλείο» για την κατασκευή μίας βιώσιμης κοινωνίας – για την κάλυψη δηλαδή των ποικίλων ανθρώπινων αναγκών, έτσι ώστε να εξασφαλισθεί μία κοινωνική ζωή, άξια να την ζει κανείς.

Το «αόρατο δε χέρι της αγοράς», το οποίο έχει τη φήμη πως λειτουργεί υπέρ της παγκόσμιας ευημερίας, έχοντας απελευθερωθεί με τη βοήθεια του νεοφιλελευθερισμού (της κρατικής «πολιτικής της απορρύθμισης των αγορών» δηλαδή),από τις νόμιμες χειροπέδες που είχαν από την αρχή φτιαχτεί για να περιορίζουν τις ασύδοτες κινήσεις του, μπορεί να είναι πράγματι αόρατο. Εν τούτοις, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία σε ποιόν ανήκει αυτό το χέρι και ποιός κατευθύνει τις κινήσεις του.

Όσον αφορά τώρα τη «βασιλική» οδό για την ευημερία όλων των ανθρώπων, την αύξηση του ΑΕΠ, το οποίο υποτίθεται πως μετράει την άνοδο και την πτώση του συνολικού πλούτου ενός Έθνους, ταυτιζόμενο με την εθνική ευημερία, ελάχιστοι αναφέρονται στο βασικότερο στοιχείο του: στον τρόπο διανομής του.

Ακόμη περισσότερο στο ότι, μία αύξηση στο συνολικό πλούτο, ειδικά με το «μη συμβατικό» τρόπο που συμβαίνει σήμερα (παρεμβατικότητα των κεντρικών τραπεζών), συμβαδίζει απόλυτα με τη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων.

Ειδικότερα,  διευρύνεται όλο και πιο πολύ το ήδη αγεφύρωτο χάσμα, όσον αφορά την υπαρξιακή ασφάλεια, καθώς επίσης τη γενική ευημερία, ανάμεσα στην κορυφή και στη βάση της εισοδηματικής πυραμίδας – με την κορυφή να μικραίνει συνεχώς, καθώς επίσης με τη βάση να διευρύνεται ασταμάτητα.

Η συνολική εικόνα δε είναι ξεκάθαρη: η οικονομική μεγέθυνση, όπως αυτή προκύπτει από το ΑΕΠ μίας χώρας, δεν υπόσχεται για την πλειοψηφία των ανθρώπων ένα καλύτερο μέλλον.

Αντίθετα, πρόκειται για μία καλοστημένη παγίδα της ελίτ, η οποία οδηγεί σε μία ακόμη μεγαλύτερη και σκληρότερη ανισότητα – σε μία ακόμη πιο επισφαλή κατάσταση, σε μεγαλύτερη υποβάθμιση, σε προσβολές και σε ταπεινώσεις.

Σε έναν ακόμη σκληρότερο αγώνα επιβίωσης, στον οποίο υποχρεώνονται όλο και περισσότεροι άνθρωποι – σήμερα η μεσαία τάξη, η οποία γκρεμίζεται βίαια από τη θέση της και βυθίζεται στα κατακάθια της εισοδηματικής πυραμίδας.

Ο ρόλος των κεντρικών τραπεζών

Ανεξάρτητα από την εισαγωγή μας, η οποία θα βοηθήσει στα τελικά συμπεράσματα της ανάλυσης, τα εξής:

Σύμφωνα με τον W. Martin, ο οποίος διοικούσε από το 1951 έως το 1970 την ισχυρότερη κεντρική τράπεζα του πλανήτη, τη Fed, ο ρόλος ενός τέτοιου μονεταριστικού οργανισμού είναι «να μαζεύει τα οινοπνευματώδη ποτά από το τραπέζι, όταν το πάρτι γίνει πολύ άγριο» – μία φράση που χάραξε έκτοτε ιστορία.

Ο προηγούμενος τώρα διοικητής της Fed, ο κ. Bernanke, ο οποίος είχε τα ηνία της από το 2006 έως το 2014, όταν ακόμη διοικούσε ο κ. Greenspan είχε πάρει την εντολή να φροντίσει για την ασφάλεια του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Τότε, σε μία ομιλία του, είχε απευθύνει την εξής ερώτηση στον «εντολέα» του: «Πρέπει κανείς να μαζέψει τα οινοπνευματώδη ποτά έγκαιρα ή αρκεί να καθαρίσει το χώρο, μετά το όργιο;»

Αυτή ακριβώς η ερώτηση κυριαρχεί ουσιαστικά στις έντονες συζητήσεις που διεξάγονται μεταξύ της κεντρικής τράπεζας των κεντρικών τραπεζών, της BIS, καθώς επίσης της Fed – με την BIS να προειδοποιεί συνεχώς (άρθρο) για νέες, μεγάλες και επικίνδυνες υπερβολές στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, οι οποίες θα καταλήξουν σε ένα παγκόσμιο, καταστροφικό κραχ.

Κατά την BIS ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η επεκτατική πολιτική χρήματος (τύπωμα, μηδενικά επιτόκια) των μεγαλυτέρων κεντρικών τραπεζών, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, της Μ. Βρετανίας και της Ελβετίας – η οποία θα πρέπει επειγόντως να ομαλοποιηθεί, προτού τιναχθεί στον αέρα ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα του πλανήτη.

Ουσιαστικά λοιπόν η BIS απαιτεί να μαζευτούν αμέσως τα οινοπνευματώδη από το τραπέζι και να σταματήσει το ξέφρενο πάρτι, με το οποίο μεταφέρονται τα χρήματα των φτωχών στους πλούσιους – πριν εξελιχθεί σε όργιο

Παράλληλα, δεν αποκλείει κατά την άποψη μας την εισβολή των εξαθλιωμένων και εξαγριωμένων μαζών στο χώρο που διεξάγεται το πάρτι (χρηματιστήρια, τράπεζες), ή σε αυτούς που το διευκολύνουν (Κοινοβούλια) – η οποία δεν θα ήταν καθόλου ευχάριστη για τους πάμπλουτους «συνδαιτυμόνες» και τους πολιτικούς υπηρέτες τους.

Η ουσία των προειδοποιήσεων της BIS

Μία απάντηση στις προειδοποιήσεις, καθώς επίσης στις συστάσεις της BIS δόθηκε από την καινούργια διοικητή της Fed, από την κυρία Yellen – η οποία ισχυρίσθηκε πως δεν ανήκει στις υποχρεώσεις της κεντρικής τράπεζας ο περιορισμός του ρίσκου στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Μεταφορικά λοιπόν η απάντηση της ήταν η εξής: «Ας αφήσουμε το πάρτι να εξελίσσεται και βλέπουμε μετά τι θα κάνουμε». 

Με τις απόψεις εδώ να διίστανται σοβαρά, αναρωτιέται κανείς εύλογα ποιός έχει δίκιο – ειδικά επειδή η πλειοψηφία των ανθρώπων με χαμηλά εισοδήματα, θεωρούν πως το τύπωμα νέων χρημάτων είναι θετικό για τους ίδιους. Η πεποίθηση τους αυτή οφείλεται στο ότι, δεν κατανοούν πως κερδισμένοι είναι αυτοί που τα εισπράττουν πρώτοι, οι ισχυρές τράπεζες και οι πάμπλουτοι επενδυτές δηλαδή, ενώ οι μεγάλοι χαμένοι είναι οι ίδιοι – οι τελευταίοι, όσον αφορά το μοίρασμα των νέων χρημάτων  (ανάλυση).

Πολλοί δε «υπέρμαχοι» της νομισματικής επέκτασης, σύμφωνα με τους οποίους δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος υπερπληθωρισμού και κατάρρευσης του συστήματος, υποδεικνύουν πως η BIS, η οποία διαπίστωσε μία τεράστια αύξηση των χρεών μετά το 2007 (30 τρις $ μέσα σε έξι μόλις έτη), προειδοποιεί διαρκώς για ένα επερχόμενο κραχ, χωρίς όμως να έχει ακολουθήσει μέχρι σήμερα.

Ουσιαστικά λοιπόν φαίνεται πως η κατάσταση μοιάζει με εκείνη του νεαρού, ο οποίος προειδοποιούσε συνεχώς για τον κίνδυνο να επιτεθεί λύκος, χωρίς να συμβαίνει τίποτα – οπότε, όταν πράγματι ο λύκος εμφανίσθηκε και φώναξε ξανά, κανείς δεν τον πίστεψε. Ο μεγάλος χαμένος βέβαια δεν ήταν αυτός που φώναζε, αλλά αυτοί που δεν τον πίστεψαν – επειδή δεν έλαβαν τα μέτρα τους.

Εν τούτοις, η BIS, σύμφωνα με ορισμένες απόψεις, δεν προειδοποιεί για τον κίνδυνο εμφάνισης υπερπληθωρισμού, με την κλασική του έννοια – αλλά για την ανεύθυνη συμπεριφορά των κεντρικών τραπεζών, όσον αφορά το χρηματοπιστωτικό σύστημα, καθώς επίσης τους οικονομικούς κύκλους. Με κριτήριο δε την BIS, πρόκειται για ένα πολύ πιο επικίνδυνο θηρίο, με το οποίο δεν θα έπρεπε να παίζει κανείς μαζί του.

Αναλυτικότερα, οι οικονομικοί κύκλοι αναφέρονται στις ανοδικές και καθοδικές κινήσεις του χρηματοπιστωτικού συστήματος – με το φυσιολογικό «επιχειρηματικό κύκλο» να διαρκεί τυπικά από πέντε έως επτά έτη, ενώ με τον«χρηματοοικονομικό» κύκλο να διαρκεί από 15 έως 20 έτη. Ο χρηματοοικονομικός κύκλος ορίζεται κυρίως από τον όγκο των ανεξόφλητων πιστώσεων σε μία οικονομία, καθώς επίσης από τις κινήσεις των τιμών στις αγορές περιουσιακών στοιχείων (ακίνητα και μετοχές).

Εδώ ακριβώς επικεντρώνεται η κριτική της BIS προς τη Fed, σύμφωνα με την οποία η κεντρική τράπεζα των Η.Π.Α., με αφετηρία τη δεκαετία του 1980 (άνοδος του νεοφιλελευθερισμού, ο οποίος δεν έχει καμία απολύτως σχέση με το φιλελευθερισμό), υπερθερμαίνει συνεχώς τον «χρηματοοικονομικό κύκλο» – αφού κάθε στασιμότητα της ανάπτυξης, καθώς επίσης των χρηματοπιστωτικών αγορών, καταπολεμούταν αμέσως με τη βοήθεια των χαμηλών επιτοκίων (σήμερα επί πλέον με νέα χρήματα, αφού τα επιτόκια δεν αρκούν – επειδή ο ασθενής είναι πια σε κώμα).

Αφού επανερχόταν δε η ανάπτυξη, η Fed αύξανε μεν τα επιτόκια, αλλά πάρα πολύ αργά – με αποτέλεσμα η συγκεκριμένη «ασύμμετρη νομισματική πολιτική» της, η οποία διατηρούσε τα βασικά επιτόκια χαμηλά για πολύ μεγάλες περιόδους, να ενθαρρύνει τους πάντες (δημόσιο, επιχειρήσεις και νοικοκυριά) να χρεώνονται όλο και περισσότερο, οπότε να οδηγηθεί η Δύση στην παγίδα της υπερχρέωσης.

Αν και η αιτία της συμπεριφοράς της Fed είναι γνωστή (ανάλυση), η BIS έχει με απλά λόγια την άποψη ότι, η οικονομική ανάπτυξη τόσο των Η.Π.Α., όσο και πολλών άλλων βιομηχανικών χωρών, στηρίχθηκε τα τελευταία τριάντα χρόνια όλο και περισσότερο στα χρέη – γεγονός που τεκμηριώνεται από το γράφημα που ακολουθεί (ενώ θα ήταν κατά πολύ προτιμότερη, τουλάχιστον για την πλειοψηφία των ανθρώπων, η στασιμότητα που αναφέραμε στην αρχή του κειμένου).

ΗΠΑ – χρέος προς ΑΕΠ.

ΗΠΑ – χρέος προς ΑΕΠ. Με ανοιχτό γαλάζιο των νοικοκυριών, με σκούρο μπλε των επιχειρήσεων, με κίτρινο των τραπεζών, με ροζ των ημι-δημόσιων τραπεζών και με πράσινο του δημοσίου

Στο παραπάνω γράφημα φαίνεται το ύψος του αμερικανικού χρέους, ως ποσοστό επί του ΑΕΠ – με ανοιχτό γαλάζιο των νοικοκυριών, με σκούρο μπλε των επιχειρήσεων, με κίτρινο των τραπεζών, με ροζ των ημι-δημόσιων τραπεζών (κυρίως  των στεγαστικών Fannie Mae και Freddie Mac), καθώς επίσης με πράσινο του δημοσίου (το ύψος του χρέους του κάθε τομέα ευρίσκεται από το πάχος της κάθε επισκιασμένης περιοχής – ενώ κάθε φορά προστίθεται προς τα επάνω, για να προκύψει το συνολικό).

Όπως φαίνεται από το γράφημα, το συνολικό χρέος (δημόσιο και ιδιωτικό) κυμαινόταν για περίπου 100 χρόνια στο 150% του ΑΕΠ – με εξαίρεση την εποχή μετά τη Μεγάλη Ύφεση (1931), όπου εκτοξεύθηκε στο 300%. Η μεγαλύτερη αύξηση του όμως διαπιστώθηκε μετά το 1980 – με το ιστορικό ζενίθ του το 2007, όπου το συνολικό χρέος αναρριχήθηκε στο τρομακτικό επίπεδο του 350% του ΑΕΠ.

Φαίνεται επίσης πως η αύξηση των χρεών ήταν κυρίως στον ιδιωτικό τομέα – μεταξύ άλλων επειδή, μέσω της υιοθέτησης της νεοφιλελεύθερης πολιτικής, το κράτος πούλησε τα πάντα στους ιδιώτες, με αποτέλεσμα να περιορισθούν μεν τα δικά του χρέη, αλλά να αυξηθούν τα ιδιωτικά (κάτι που ευτυχώς δεν συνέβη ακόμη στην Ελλάδα, αν και ο μηχανισμός έχει τεθεί σε λειτουργία).

Επίλογος

Συμπερασματικά λοιπόν, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως στις Η.Π.Α., μετά το 1980, είχαμε τη μεγαλύτερη αύξηση των χρεών όλων των εποχών – κάτι που συνέβη επίσης στη Μ. Βρετανία, στην Ισπανία και στην Ιρλανδία.

Σε κάθε περίπτωση φαίνεται καθαρά από τη μελέτη και από τα συμπεράσματα της BIS, πως το να κατηγορείται η Ελλάδα για «χρηματοπιστωτικά όργια», να εξευτελίζεται διεθνώς, να οδηγείται σκόπιμα στη χρεοκοπία και να εμφανίζεται ως «σωτήρας εξ ουρανού» ο ληστρικός οργανισμός της υπερχρεωμένης υπερδύναμης και της Γερμανίας (Τρόικα), για να κλέψει όλα της τα περιουσιακά στοιχεία, είναι εντελώς απαράδεκτο – ένα τεράστιο ψέμα, το οποίο όμως έχει δυστυχώς παραπλανήσει τους Έλληνες, μετατρέποντας τους σε θύματα, για να κρυφτούν τα τεράστια προβλήματα όλων των άλλων.

Ολοκληρώνοντας, η BIS σκιαγραφεί με λεπτομέρεια την πορεία του επιχειρηματικού και χρηματοοικονομικού κύκλου στις Η.Π.Α., μετά το 1970 – σε ένα γράφημα, από το οποίο διαπιστώνεται η ορθότητα των απόψεων της και στο οποίο θα αναφερθούμε στο δεύτερο μέρος της ανάλυσης μας.

Βασίλης Βιλιάρδος

ΠΗΓΗ     http://www.analyst.gr/2014/09/20/to-xrimatopistotiko-orgio-meros-a/

Advertisements

One thought on “Η καλοστημένη παγίδα της ελίτ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s