Η πολιτικη της FED, η πραγματικη εικονα του ιδιωτικου χρεους στην Ευρωζωνη και η προειδοποιηση της BIS

Η Fed, με τη σημερινή πολιτική της, προσπαθεί να ξεκινήσει ακόμη μία φορά τον ίδιο φαύλο κύκλο, ο οποίος θα οδηγήσει σε νέες χρηματοπιστωτικές φούσκες που θα προκαλέσουν ένα ακόμη μεγαλύτερο κραχ – η Ευρωζώνη και η Ελλάδα

«Είναι απαραίτητο, ιδίως σε εποχές κρίσης, να αναπτύξουμε οράματα ή τουλάχιστον ιδέες που δεν τις έχουμε σκεφθεί ποτέ πριν. Μπορεί να μοιάζουν αφελείς, αλλά δεν είναι.

Άλλωστε, τι θα μπορούσε να είναι πιο αφελές από το να φαντασθούμε πως το τρένο που φέρνει την καταστροφή σε μία τόσο μεγάλη κλίμακα, θα αλλάξει ταχύτητα και πορεία, εάν απλά και μόνο οι άνθρωποι που βρίσκονται μέσα σε αυτό, τρέξουν προς την αντίθετη κατεύθυνση;

Όπως πολύ σωστά ανέφερε ο Αϊνστάιν, τα προβλήματα δεν λύνονται με τον τρόπο σκέψης που τα γέννησε – ενώ, κάνοντας το ίδιο πείραμα, με τα ίδια υλικά, δεν είναι λογικό να περιμένουμε ένα άλλο αποτέλεσμα. Είναι λοιπόν αναγκαίο να αλλάξουμε πορεία – για να γίνει όμως αυτό θα πρέπει πρώτα το τρένο να σταματήσει» (Welzer με παρεμβάσεις).

Ανάλυση

Στο πρώτο μέρος του κειμένου μας αναφερθήκαμε στο ότι, η BIS κατηγορεί κυρίως τη Fed, δευτερευόντως ορισμένες άλλες κεντρικές τράπεζες του πλανήτη, για την ανεύθυνη «διαστρέβλωση» των χρηματοοικονομικών κύκλων – η οποία είχε σαν αποτέλεσμα την υπερχρέωση τόσο του ιδιωτικού, όσο και του δημοσίου τομέα πολλών χωρών, με σημαντικότερη αυτήν των Η.Π.Α.

Με το συνολικό χρέος της υπερδύναμης δε στο 350% του ΑΕΠ της, πάνω από 60 τρις $ δηλαδή, σχεδόν όσο το παγκόσμιο ΑΕΠ, η BIS θεωρεί πως ο κίνδυνος κραχ του χρηματοπιστωτικού συστήματος είναι μεγαλύτερος από ποτέ. Κατά τη  ίδια, υπαίτιος για τη διαστρέβλωση των χρηματοοικονομικών κύκλων είναι τα τεχνητά χαμηλά βασικά επιτόκια –  τα οποία λειτούργησαν, όπως οι ενέσεις κορτιζόνης σε έναν άρρωστο αθλητή.

Απλούστερα, ο αθλητής συνέχιζε να αυξάνει τις επιδόσεις του, παίρνοντας δύναμη από τις ενέσεις, εις βάρος όμως της υγείας του – με αποτέλεσμα, αφενός μεν η φυσική του κατάσταση να έχει «κυκλοθυμικές εξάρσεις», αφετέρου να κινδυνεύει να πεθάνει είτε όταν σταματήσει τις ενέσεις, είτε όταν υποχρεωθεί σε υπερβολικές δόσεις του φαρμάκου.

Συνεχίζοντας, η BIS «σκιαγραφεί» με λεπτομέρεια την πορεία του επιχειρηματικού (5-7 έτη), καθώς επίσης του χρηματοοικονομικού (15-20 έτη) κύκλου στις Η.Π.Α., μετά το 1970 – στο γράφημα που ακολουθεί:

ΗΠΑ – οι επιχειρηματικοί οικονομικοί «κύκλοι» και η αντίστοιχοι χρηματοοικονομικοί.

ΗΠΑοι επιχειρηματικοί οικονομικοί «κύκλοι» (κόκκινη γραμμή) και η αντίστοιχοι χρηματοοικονομικοί (μπλε γραμμή). Όπως γίνεται αντιληπτό, οι χρηματοοικονομικές ταλαντώσεις αυξάνουν ολοένα και περισσότερο τις ακρέαιες διακυμάνσεις τους, σε αντίθεση με τους επιχειρηματικούς που διατηρούνται σε φυσιολογικά επίπεδα.

Η κόκκινη καμπύλη περιγράφει τους κανονικούς, «συμβατικούς» επιχειρηματικούς κύκλους, με τις μέτριες ταλαντώσεις τους – σε χρονικά διαστήματα που κυμαίνονται από πέντε έως επτά έτη (απόσταση από τη μία κορύφωση έως την επόμενη). Οι γκρίζες στήλες απεικονίζουν τις υφέσεις, ενώ η μπλε καμπύλη τους χρηματοοικονομικούς, μεγαλύτερους κύκλους.

Είναι πραγματικά εντυπωσιακή η άνοδος των χρηματοοικονομικών κύκλων μετά το 1983 (μπλε καμπύλη), καθώς επίσης η κατάρρευση που ξεκίνησε μετά το 1989 – στα πλαίσια της τραπεζικής κρίσης στις Η.Π.Α., γνωστής ως «SavingsandLoanCrisis», όπου έκλεισαν πάνω από 1.000 πιστωτικά ιδρύματα, με συνολικές ζημίες της τάξης των 150 δις $ (125 δις $ για το δημόσιο).

Μετά το 1995 αρχίζει μία ακόμη πιο εντυπωσιακή άνοδος, η οποία διαρκεί έως το 2007, με την τρομακτική κατάρρευση που ξεκίνησε τότε, να συνοδεύεται επίσης από μία χρηματοπιστωτική κρίση – η οποία όμως ήταν πολύ πιο καταστροφική από την αμέσως προηγούμενη, με τις ζημίες που προκλήθηκαν να είναι αδύνατον να υπολογιστούν ακόμη.

Το γράφημα στο πρώτο μέρος της ανάλυσης (εξέλιξη του συνολικού χρέους των Η.Π.Α.), καθώς επίσης το παραπάνω, τεκμηριώνουν απόλυτα τα συμπεράσματα της BIS – τα οποία διαφέρουν από αυτά των υπολοίπων κεντρικών τραπεζών. Ειδικά το ότι, η υπερβολικά χαλαρή νομισματική πολιτική των τελευταίων τριών δεκαετιών, οδήγησε σε μία απίστευτη αύξηση των χρεών που επιβαρύνουν την παγκόσμια οικονομία, χωρίς κανένα ιστορικό προηγούμενο – με αποτέλεσμα να προκληθεί η κατάρρευση του 2008, η οποία δεν έχει φυσικά ακόμη θεραπευθεί.

Αναλυτικότερα, με την ακολουθούμενη έκτοτε νομισματική πολιτική η Fed δεν κάνει τίποτα άλλο, από το να ξεκινάει το ίδιο εγκληματικό παιχνίδι από την αρχή – ένα καινούργιο χρηματοπιστωτικό όργιο, με πολύ ισχυρότερα οινοπνευματώδη ποτά, τα οποία κάνουν πολύ πιο άγριες τις διαθέσεις των «συνδαιτυμόνων». Φυσικά με στόχο ξανά τη μεταφορά πλούτου στο 0,1% των Αμερικανών, από το υπόλοιπο 99,9% – δυστυχώς ερήμην τους.

Βέβαια, από το γράφημα του πρώτου μέρους της ανάλυσης διαπιστώνει κανείς ότι, το συνολικό χρέος των Η.Π.Α. πράγματι μειώθηκε τα τελευταία πέντε έτη. Εν τούτοις, μόνο κατά 10%, από το 360% του ΑΕΠ, στο 350% σήμερα – το οποίο αφενός είναι απλά στα επίπεδα του 2005 (λίγο πριν ξεσπάσει η κρίση), αφετέρου είναι μικρότερο μεν, αλλά σε σύγκριση με ένα αρκετά υψηλότερο ΑΕΠ (το οποίο κανένας δεν γνωρίζει εάν είναι πραγματικό, πλασματικό ή, έστω, διατηρήσιμο, τουλάχιστον σε κάποιο μέρος του).

Επομένως, δεν μπορεί κανείς να ισχυρίζεται πως πρόκειται για έναν σημαντικό περιορισμό των χρεών(deleveraging) – ενώ, αντί να αναγνωρίζει η Fed πως έχουν συσσωρευτεί πολλά χρέη στο οικονομικό σύστημα, προσπαθεί με τη νομισματική πολιτική της (μηδενικά βασικά επιτόκια, πακέτα ποσοτικής διευκόλυνσης – QE), να υποκινήσει ξανά τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τα κράτη να χρεωθούν περαιτέρω. Όπως γράφει λοιπόν σε ελεύθερη μετάφραση η BIS:

«Οι αιτίες της κρίσης οφείλονται, σε μεγάλο βαθμό, στη συλλογική μας αποτυχία να ασχοληθούμε αποτελεσματικά με τον χρηματοοικονομικό κύκλο. Η αντιμετώπιση αυτής της αποτυχίας απαιτεί την υιοθέτηση μίας κατάλληλης πολιτικής, η οποία να εξασφαλίζει μία περισσότερο συμμετρική ανταπόκριση στις ανόδους και καθόδους του.

Αυτό προϋποθέτει με τη σειρά του να απομακρυνθούμε από τη λογική της αντιμετώπισης της δημιουργίας του χρέους, ως βασικής κινητήριας δύναμης της ανάπτυξης. Στην αντίθετη περίπτωση, υπάρχει κίνδυνος να εδραιωθεί η αστάθεια  στην παγκόσμια οικονομία, παράλληλα με την εξάντληση των υφισταμένων νομισματικών εργαλείων.

Το συμπέρασμα είναι απλό: τα χαμηλά επιτόκια δεν θα λύσουν το πρόβλημα του υψηλού χρέους.Μπορούν να διατηρήσουν χαμηλό το κόστος της εξυπηρέτησης του για κάποιο χρονικό διάστημα, ενθαρρύνοντας όμως και όχι αποθαρρύνοντας τη συσσώρευση του – η οποία είναι απαραίτητη για να επιστρέψουμε σε φυσιολογικά επίπεδα».

Συμπερασματικά λοιπόν, έχει έλθει ίσως ο καιρός να παραδεχθούμε πως ένα μεγάλο μέρος της οικονομικής ανάπτυξης, καθώς επίσης των κερδών στις αγορές περιουσιακών στοιχείων, όσον αφορά τις βιομηχανικές χώρες, στηρίχθηκε σε μία μοναδική στην ιστορία αύξηση των χρεών, τουλάχιστον τις τελευταίες δύο δεκαετίες – με αποτέλεσμα οι άνοδοι των χρηματοοικονομικών κύκλων να γίνονται όλο και μεγαλύτεροι, οπότε πολύ περισσότερο επικίνδυνοι.

Η αμερικανική κεντρική τράπεζα, με τη σημερινή πολιτική της, προσπαθεί να ξεκινήσει ακόμη μία φορά τον ίδιο φαύλο κύκλο – ο οποίος θα οδηγήσει σε καινούργιες χρηματοπιστωτικές φούσκες, οι οποίες θα προκαλέσουν ένα ακόμημεγαλύτερο κραχ, από αυτό του 2008. Ας μην ξεχνάμε δε πως η BIS ήταν ο μοναδικός σχεδόν οργανισμός, ο οποίος προέβλεψε έγκαιρα το κραχ του 2008 – οπότε είναι εύλογο το ότι, δεν πρέπει να αδιαφορούμε για τις προειδοποιήσεις της.

Η Ευρωζώνη

Ουσιαστικά η ΕΚΤ δεν μπορεί να κατηγορηθεί για μία ανάλογη αδιαφορία, απέναντι στους χρηματοοικονομικούς κύκλους, όπως η Fed – επειδή αφενός μεν η επικρατούσα πολιτική λιτότητας, αν και λανθασμένη επειδή δεν συνοδεύεται από αναπτυξιακά μέτρα, στοχεύει στη μείωση των συνολικών χρεών, αφετέρου λόγω του ότι η Ευρωζώνη κινδυνεύει να βυθιστεί στον αποπληθωρισμό (άρθρο).

Η αιτία δε της συσσώρευσης χρεών στις χώρες της είναι μάλλον διαφορετική, από αυτήν στις Η.Π.Α. – με τα χρέη να προέρχονται αφενός μεν από τις «ασυμμετρίες» εντός της  Ευρωζώνης (ανάλυση), αφετέρου από τα χαμηλά επιτόκια δανεισμού, τα οποία όμως δεν οφείλονται στην ΕΚΤ αλλά κυρίως στις αγορές (επειδή «ανατίμησαν» την πιστοληπτική ικανότητα όλων των χωρών, μετά την υιοθέτηση του ευρώ).

Επομένως, η επεκτατική νομισματική πολιτική της ΕΚΤ, καθώς επίσης τα μηδενικά επιτόκια, δεν μπορεί να θεωρηθούν «a priori» λανθασμένα – αν και πολύ δύσκολα θα επιλύσουν το πρόβλημα της υπερχρέωσης, το οποίο έγινε αντιληπτό πάρα πολύ αργά.

Ενδιαφέρουσα είναι ίσως εδώ η εξέλιξη του ιδιωτικού χρέους ορισμένων χωρών της Ευρωζώνης, κυρίως ως αποτέλεσμα των χαμηλών επιτοκίων δανεισμού, μετά την υιοθέτηση του ευρώ – έτσι όπως φαίνεται στον πίνακα που ακολουθεί:

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Εξέλιξη ιδιωτικού χρέους επιλεγμένων χωρών της Ευρωζώνης ως ποσοστό επί του ΑΕΠ, 1999-2012

Έτος

Γερμανία

Ελλάδα

Ισπανία

Γαλλία

Ιταλία

Πορτογαλία

1999

124,0

52,4

96,7

95,5

74,7

144,3

2000

127,4

55,2

106,3

101,0

79,0

154,7

2001

128,0

62,8

114,2

106,3

83,1

165,9

2002

127,2

67,0

121,2

106,0

86,1

169,4

2003

127,2

70,9

131,6

105,6

90,0

176,1

2004

123,2

77,5

143,1

107,3

93,7

175,7

2005

121,0

88,9

160,8

111,9

100,2

184,4

2006

117,7

97,1

184,6

115,6

106,7

192,4

2007

114,1

106,3

200,1

120,0

114,4

202,9

2008

113,2

118,1

205,5

126,6

118,8

215,9

2009

116,5

122,2

212,8

134,6

125,2

224,5

2010

110,6

127,6

213,3

136,4

126,3

222,2

2011

107,1

129,2

205,7

138,5

125,8

222,1

2012

106,7

129,1

194,4

140,6

126,4

223,7

* Το δημόσιο χρέος της Ελλάδας το 1999 ήταν στο 94% του ΑΕΠ της, της Γερμανίας στο 61,3% και της Ιταλίας στο 113,1%. Της Γαλλίας στο 58,9%, της Ισπανίας στο 62,4% και της Πορτογαλίας στο 49,4%.

Πηγή: IMF

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Από τον Πίνακα Ι διαπιστώνουμε πως η Ελλάδα είχε το χαμηλότερο ιδιωτικό χρέος, μεταξύ όλων των παραπάνω χωρών το 1999, το οποίο όμως αυξανόταν συνεχώς, κατά τη διάρκεια όλων των ετών – σε αντίθεση με τη Γερμανία, στην οποία το χρέος μειωνόταν σταθερά, εις βάρος φυσικά των «εταίρων» της.

Εν τούτοις, εάν σημειώσουμε την τεράστια πτώση του ΑΕΠ της  πατρίδας μας μετά το 2008, οφειλόμενη αφενός μεν στην κρίση, αφετέρου στην εγκληματική πολιτική που της επιβλήθηκε σκόπιμα από την Τρόικα, θα αντιληφθούμε πως η αύξηση του ιδιωτικού χρέους, μετά το 2008, είναι πλασματική.

Ειδικότερα, με το ονομαστικό ΑΕΠ της Ελλάδας το 2008 στα 233,2 δις € (πηγή), το ιδιωτικό της χρέος ήταν 275,4 δις € – ενώ με το ονομαστικό της ΑΕΠ το 2012 στα 195 δις €, το ιδιωτικό χρέος της ήταν στα 251,7 δις €. Επομένως, το ελληνικό ιδιωτικό χρέος ήταν το 2012 κατά 23,7 δις € χαμηλότερο, ενώ στις περισσότερες άλλες χώρες ήταν υψηλότεροτόσο στα παραπάνω ποσοστιαία μεγέθη, όσο και σε απόλυτα – αφού είτε δεν είχαν ανάλογα μεγάλη πτώση του ΑΕΠ τους, είτε παρουσίασαν ανάπτυξη.

Προφανώς από τον Πίνακα Ι εξάγονται πολλά άλλα συμπεράσματα, μεταξύ των οποίων το ότι, η αύξηση του ιδιωτικού χρέους των «ελλειμματικών χωρών» της Ευρωζώνης, επίσης του δημοσίου, οφείλεται στους δύο ακριβώς λόγους που προαναφέραμε: στις αχόρταγες πλεονασματικές χώρες (Γερμανία, Ολλανδία κλπ.), καθώς επίσης στα επιτόκια δανεισμού.

Χωρίς να επεκταθούμε σε λεπτομέρειες, η λύση της υπερχρέωσης της Ευρωζώνης είναι είτε η τραπεζική, δημοσιονομική και πολιτική της ένωση, όπου τα πλεονάσματα ορισμένων χωρών θα συμψηφίζονται με τα ελλείμματα των άλλων (όπως συμβαίνει εντός της ομοσπονδιακής Γερμανίας), είτε το πάγωμα των χρεών που υπερβαίνουν το 80% του ΑΕΠ (ανάλυση), είτε η απομόνωση της Γερμανίας εάν είναι η μοναδική χώρα που αντιτίθεται στην πραγματική ένωση, είτε η διαγραφή χρεών με την ταυτόχρονη επιστροφή στην αφετηρία (ανάλυση), είτε κάποια άλλη που δεν έχουμε ακόμη αναλύσει.

Επίλογος  

Φαίνεται πως έχει έλθει εκείνη η εποχή, όπου πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τη «στασιμότητα» – αποδεχόμενοι πως είναι αδύνατη, ασύμφορη ή ακόμη και καταστροφική από πολλές πλευρές (περιβάλλον, φυσικοί πόροι κοκ.), η περαιτέρω ανάπτυξη.

Δυστυχώς όμως, ο καπιταλισμός, έτσι όπως έχει λειτουργήσει μέχρι σήμερα, μοιάζει με ένα αεροπλάνο που μπορεί να κρατηθεί τότε μόνο στον αέρα, όταν κερδίζει συνεχώς ύψος – ενώ, όταν σταματάει να ανεβαίνει, συνήθως γκρεμίζεται και διασώζεται την τελευταία στιγμή. Επανέρχεται δε σε ανοδική πορεία, αλλά με περισσότερες κάθε φορά βλάβες

Το εγχείρημα, η επιδιόρθωση των βλαβών του αεροπλάνου μεταφορικά, είναι όλο και πιο δύσκολη – ενώ το εκάστοτε «γκρέμισμα» όλο και πιο μεγάλο.

Εάν λοιπόν δεν καταφέρουμε να διατηρήσουμε το αεροπλάνο σε σταθερή, οριζόντια πορεία, εάν δεν επιδιώξουμε και δεν μάθουμε δηλαδή να ζούμε με αυτά που ήδη έχουμε, προσέχοντας να μην ξεπεράσουμε τα όρια της «φυσικής ανακύκλωσης» τους, τότε θα οδηγηθούμε σε πολύ μεγάλες περιπέτειες – σε έναν δρόμο χωρίς επιστροφή.

Όσον αφορά ειδικά την Ελλάδα, ασφαλώς βιώνει αυτήν την εποχή τα χειρότερα δεινά στην ιστορία της – κάτι που δεν αιτιολογείται σε καμία περίπτωση από τα πραγματικά της μεγέθη, ειδικά επειδή η ιδιωτική και δημόσια περιουσία της είναι κατά πολύ μεγαλύτερη, από τα συνολικά χρέη της (προβλήματα ρευστότητας και όχι φερεγγυότητας),

Εν τούτοις, οι υπερβολικοί φόροι* που έχουν επιβληθεί στους Πολίτες της, το μισθολογικό έγκλημα, η καταδίκη των ασφαλιστικών της ταμείων, η ανεργία, η χρεοκοπία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, η κατάρρευση του παραγωγικού της ιστού, η εκποίηση της δημόσιας περιουσίας κοκ., παράλληλα με την πλήρη ανυπαρξία σχεδίου ανάπτυξης της οικονομίας της, έχουν ήδη ανατρέψει την εικόνα – η οποία θα πρέπει να αποκατασταθεί άμεσα, εάν δεν θέλει να μεταβληθεί οριστικά σε ένα λεηλατημένο προτεκτοράτο της Τρόικας.

(*) Σημείωση: Μέσω των υπερβολικών φόρων, καθώς επίσης της εκποίησης της δημόσιας περιουσίας, σε εξευτελιστικές τιμές, επιδιώκεται ουσιαστικά η μεταφορά τις ιδιωτικής και δημόσιας περιουσίας στους δανειστές, για να μειωθεί το δημόσιο χρέος.

Για παράδειγμα, εάν μέσω των κατασχέσεων ακινήτων και των πλειστηριασμών περιορισθεί η ιδιοκατοίκηση σε επίπεδα Γερμανίας (στο 45% από περίπου 80% σήμερα) τότε, με δεδομένη την αξία της υποτιμημένης σήμερα ακίνητης περιουσίας εντός σχεδίου σε πάνω από 500 δις €, όπως ανάφεραν πρόσφατα τα ΜΜΕ, ο περιορισμός της στο 45% θα απέφερε πάνω από 175 δις €.

Επομένως, θα μειωνόταν το χρέος αντίστοιχα (στα 155 δις €). Φυσικά εις βάρος των Ελλήνων, οι οποίοι δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να κατηγορηθούν για χρηματοπιστωτικά όργια και σπατάλη, έχοντας επενδύσει τα χρήματα τους σε ακίνητα ή με βάση τον Πίνακα Ι.

Βασίλης Βιλιάρδος

ΠΗΓΗ   http://www.analyst.gr/2014/09/21/to-xrimatopistotiko-orgio-b/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s